فصلنامه مطالعات ادبی متون اسلامی
مرور بر اساس
مجموعههای این پایگاه
ارسال های اخیر
-
تحلیل متن شناسی سوره جاثیه بر اساس نظریه کنش گفتار سرل
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)نظریه کنش گفتار در پی تجزیه و تحلیل متن و بررسی منحصربهفرد چیدمان کلام در متون است. آستین اولین کسی بود که این نظریه را مطرح کرد و سپس به کوشش جان سرل توسعه و تکامل یافت. سرل انواع کنش گفتار را به پنج دسته اظهاری، ترغیبی، ...
-
تحلیل کنشهای گفتاری سرل در خطبه قاصعه از منظر کاربردشناختی زبان
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)واکاوی متون دینی برای رمزگشایی متون دینی از نظر کاربردشناختی زبان بهصورت توصیفی-تحلیلی در این پژوهش بهمنظور تحلیل کنشهای گفتاری پنجگانه سرل (1969) در خطبه قاصعه از نهجالبلاغه انجام شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ...
-
بازتاب فرهنگ و اندیشه دوران جاهلیت در آیینة نهج البلاغه
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)متون ادبی و تاریخی، آینه تمامنمای یک عصر و فرهنگاند. نهجالبلاغه، بهعنوان گنجینهای از حکمت و بلاغت، تصویری روشن از فرهنگ و جامعة عرب پیش از اسلام، یعنی عصر جاهلی، در اختیار ما میگذارد. این پژوهش با هدف بررسی بازتابهای ...
-
واکاوی توصیفی- تحلیلی تعبیرهای کنایی در سه آیۀ قرآن و سه حدیث نهجالبلاغه (مطالعۀ موردی: بررسی ترجمهها و تفسیرها و شروح برگزیدۀ قرآن و نهجالبلاغه)
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)همواره تعابیر کنایی یکی از اسلوبهای مهمّ بیانی در همۀ زبانها بوده است. قرآنکریم و نهجالبلاغه که با زبان عرف عام با مردم سخن میگویند، آکنده از این نوع از تعابیراند و یکی از عرصههای جولان ترجمۀ تعبیرهای آنها، برگردان ...
-
تحلیل و ارزیابی انگاره ذکر ضمیر با مرجع مبهم در کتاب نقد قرآن
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)ازجمله نشانههای اعجاز قرآن کریم، بلاغت و فصاحت آن است. از صدر اسلام تاکنون، ادیبان بر این باورند که قرآن کریم بزرگترین اثر ادبی عرب است که افزون بر اینکه زیور میراث زبان عربی است، بهعنوان یک منبع بینظیر و اصیل در استنباط ...
-
رویکردهای اعجاز قرآن از دیدگاه ادبای عرب
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2025-02-19)مسأله اعجاز قرآن از دیرباز در میان مسلمانان مطرح بوده است. قرآنپژوهان مسلمان چه به صورت مستقل و چه در اثنای دیگر آثارشان به مسأله اعجاز پرداختند. بحث اعجاز قرآن از یک سو ناظر بود بر اثبات متنی که بر صدق نبوّت پیامبر (ص) ...
-
بررسی تصویرسازی دو عنصر گفتوگو و شخصیت در داستان حضرت موسی(ع) در قرآن کریم
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)در عصری که ادبیات عربی و غیر عربی فاقد داستان به معنای نوین آن بود، ناگاه قرآن کریم، داستان هایی را در قالب و ساختاری نوین عرضه کرد. قصص قرآن بسیار نمایشی و محسوس هستند و از عواملی که به این مسأله کمک میکند، عناصر مختلف ...
-
بررسی شیوههای بلاغی برگزیده در اشعار سنایی غزنوی در ارایۀ حقانیت و ولایت امام علی علیه السلام (مطالعۀ موردی: تقابل تمثیلی و حصر و قصر)
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)حکیم سنایی غزنوی به گواه آثارش شاعری دوستدار اهلبیت: و معتقد به ولایت ایشان است. موضوع ولایت، وصایت و حقانیت امام علی7 بارها و به شیوههای مختلف بلاغی در اشعار سنایی بازتاب یافته است. انتخاب نوعی ویژه از بلاغت و آرایش ...
-
واکاوی تأثیر اسلوب تأکید در اسناد بر معنای آیات در جزء سی قرآن کریم
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)در هر زبانی به وسیلۀ روشهای مختلف و با بهرهگیری از ادوات و کلمات خاص بیانی میتوان کلام را به منظور تثبیت و تمکین یک معنا و مفهوم در ذهن مخاطب و تقویت و تعمیق آن، مورد تأکید قرار داد. زبان عربی به عنوان زبان قرآن، ...
-
تحلیل عوامل پیوستگی ساختاری و متنی سوره مزّمّل
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)سورههای قرآن از مجموعههایی از آیات به هم پیوسته و منسجم تشکیل شده و این پیوستگی ناشی از انواع ارتباطی است که بین آن ها وجود دارد و شامل ارتباط های لغوی و دستوری و منطقی می گردد. انسجام به سازوکار درون متنی زبان گفته می ...
-
بازشناسی عناصر هویت بخش شیعی در شعر جاسم الصحیح شاعر معاصر عربستانی
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)شعر شیعه به عنوان گونهای مهم از ادب دینی و با ویژگیهای منحصر به خود نقشی حائز اهمیت را در گفتمانپردازی شیعه در تمام ادوار تاریخی داشته است. عناصر هویتبخش ادب شیعی، شاعران شیعی را صرفنظر از جنسیت، تبار، زبان و قومیتشان، ...
-
تأملی در معنای ترنج در سورۀ یوسف (ع) (با رویکردهای: واژگانی، ترجمانی، تفسیری، حدیثی و ادبی)
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2022-04-21)شناخت همه جانبۀ واژه -به عنوان سنگبنای متن- در ترجمۀ قرآن مجید از اهمیتی خاص برخوردار است. به ویژه وقتی مترجم با «واژگان چندمعنایی» مواجه میشود که در این راستا برای رسیدن به ترجمۀ مطلوب، لازم است به همۀ این معانی آگاه ...
-
تحلیل مقابلهای متنشناسی زیارت امین اللّه و زیارت امام رضا (ع) بر پایۀ نظریۀ کنش گفتار سرل
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)مقالۀ حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی به تحلیل متن زیارت امین اللّه در چارچوب نظریۀ کنش گفتار سرل پرداخته است. هدف پژوهش، بررسی زیارت امین اللّه و امام رضا(ع) از منظر متنشناسی و تحلیل کنشهای گفتاری دو زیارت، به لحاظ نوع و ...
-
بررسی افعال حرکتی در سورۀ یس بر اساس نظریۀ زبانشناسی شناختی تالمی
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)زبان شناسی به عنوان علمی نوین در حوزه های مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است و یکی از حوزههای نوین آن، زبانشناسی شناختی میباشد که در آن زبان الگوی اندیشه و الگوهای ذهن انسان را منعکس مینماید و فعل به عنوان مؤلفه ای مؤثر ...
-
تحلیل کاربردشناسانۀ کارکرد اقناعی استعاره در نامههای برگزیدۀ نهج-البلاغه
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)کاربردشناختی، ادبیات را به عنوان مؤثرترین و زیباترین نوع گفتمان تلقی میکند، گفتمانی که نه تنها زیبایی و جمال در آن بلکه تمام کارکردها و وظائف ارتباطی زبان در آن موجود است. بنابراین فن اقناع به عنوان هدف غایی هر گفتمانی، ...
-
فورگراندینگ در سورۀ مبارکۀ «نور» از دیدگاه فرمالیستی
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)فورگراندینگ یکی از مباحث مهم فرمالیسم روسی است، این مکتب، اثر ادبی را با توجه به هماهنگی و تناسب بین فرم و محتوا بررسی میکند و علل زیبایی متن از جهت ادبی و هنری را مورد تحلیل قرار میدهد. در این مقاله سعی شده تا سورۀ نور ...
-
تحلیل زمان روایی داستان حضرت سلیمان (ع) در قرآن کریم بر اساس نظریه ژرار ژنت
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)یکی از تکنیکهای اصلی در تحلیل رمانها، بررسی و نقد روایتپردازی داستان با توجه به نظریۀ روایتشناسی ژرار ژنت منتقد ساختارگرای فرانسوی است. از دیدگاه او زمان در هر داستان یکی از عناصر مهم در پیشبرد ارکان داستان است و خود ...
-
بررسی عناصر انسجامبخش در خطبۀ 109 نهجالبلاغه بر اساس دیدگاه هالیدی و رقیه حسن
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)انسجام به عنوان یک مفهوم زبانشناسی متن، توسط «هالیدی» و«حسن» مطرح شد؛ به این گونه که اگر در صدد آن باشیم تا درجۀ ارتباط یک متن را مورد بررسی قراردهیم، شایسته است تا این ارتباط را از لحاظ عواملی که آن را عناصر انسجام نام ...
-
درآمدی بر زیباییشناسی دو تعبیر قلب سلیم و بیمار در قرآن کریم و صحیفۀ سجادیه
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-11-22)زیبایی شناسی ادبی مدرن، اگرچه ریشه در بلاغت سنتی دارد، اما با مصداقها، رویکردها و دانشهای گوناگون در ارتباط است. در زیبایی شناسی آثار ادبی، تبیین چگونگی زیبایی و نحوۀ اثرگذاری و درک مخاطب از اهداف اساسی محسوب میشود.دو ...
-
واکاوی محتوایی و ساختاری مسئلۀ رؤیت خدا در اشعار عطار نیشابوری (با رویکرد به آیات قرآنی و دیدگاههای کلامی معتزله و اشاعره)
(پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم), 2021-07-23)مسئلۀ رؤیت خداوند از مسایل مهم کلامی و مورد اختلاف شدید فرقههای اسلامی، از جمله اشاعره با معتزله است. اشاعره رؤیت خداوند در روز قیامت را ممکن میدانند؛ در حالی که متکلمان معتزلی رؤیت خداوند را در دنیا و آخرت غیر ممکن ...
