یکی از سنتهای ادبی مهم در نقد ادبی، از دیرباز، پاسخهایی بوده است که مدافعان شعر در برابر انتقادات منتقدان ابراز داشته‌اند. در تاریخ ادبیات غرب، این انتقادها با افلاطون، و دفاعیه‌ها از آن نیز، با ارسطو آغاز می‌شود. در دورۀ ...

در فرهنگ و تمدّن اسلامی به واسطۀ تعدّد و تنوّع نظامها و مکاتب شناختی، حوزه‌های گوناگونی چون فقه، کلام، فلسفه، عرفان مجال ظهور یافت. گرچه مهمترین خاستگاه معارفِ عرفانی، شریعت است، به نظر می‌رسد در مبانی نظری و عملی، تفاوتی ...

فرهنگ جامعۀ ایرانی به عنوان فرهنگی شرقی در درازنای تاریخ حیات اجتماعی‌اش، فرهنگی دینی بوده است. ایرانیان نیز در دوره‌های مختلف به ویژ ه پس از اسلا م با تمسک به متون دینی به برساختن باورهای خود روی آوردند. ملک‌الشعرای بهار ...

نوستالوژی nostalgia را می‌توان به طور خلاصه، یک احساس درونی تلخ و شیرین نسبت به اشیا، اشخاص و موقعیتّ گذشته تعریف کرد. احساس نوستالوژی از نظر روا نشناسان، نتیجة حسرت بر گذشته، یادآوری خاطرات کودکی و نوجوانی، احساس غربت، ...

میخاییل باختین یکی از بزرگترین نظریه‌پردازان قرن بیستم، مفاهیم کلیدی گفت وگو و چندآوایی را در عرصۀ رویکردهای زبانی و ادبی ارائه کرده است. نظریه‌های باختین بر مفهوم دیالوگ استوار است که از نظر وی از سه عنصر تشکیل می‌شود: ...

گرچه سخن دربارۀ اعجاز قرآنی و بلاغت آن از دیدگاه زبانشناسی بسیار است، اما در این جستار می‌کوشیم تا به حقیقت این اعجاز و جایگاه قرآن کریم در زبان و اعجاز گفتاری آن بپردازیم و بر این نکته تأکید ورزیم که آدمی می‌تواند تنها ...

مقاومت از اصول اولیۀ زندگی بشری است که انسان بدون بهره‌مندی از آن هرگز قادر به زندگی نخواهد بود. قرآن آن را واجب شرعی و ضرورت بشری می‌داند که فقدان آن، موجب فساد در زمین خواهد شد. ادبیات مقاومت که به دنبال همین ضرورت به ...

ورود حماسۀ کربلا به حیطة شعر و ادبیات یکی از عوامل ماندگاری و پایایی آن به شمار می‌آید، زیرا قالب تأثیرگذار و نافذ شعر و مرثیه، میان دلها و عاطفه‌ها از یک سو و حادثۀ عاشورا  از سوی دیگر پیوند زد و احساس غم، حسرت و خشم را ...

دعا، تبلور استمداد از سرچشمة فیض و پاسخ به یکی از اساسی‌ترین نیازهای متعالی بشر است و هر انسانی فارغ از کیش و آیینی خاص و به فراخور شخصیت و رویکردهای فکری خود به آن تمسک می‌جوید. سابقة دعا در ادب عربی و جایگاه آن در ادب و ...

داستان یوسف (ع) در قرآن بر خلاف سایر داستانهای پیامبران تنها داستانی است که یکجا و به صورتی تقریبا مفصل و کامل بیان شده و این امر مفسران، ادیبان و ناقدان بزرگ چون سید قطب را که کتاب التصویر الفنی او نقطۀ عطفی در مطالعات ...