شناسایی معیارهای طرد و شمول در تحلیل گفتمان مدیران یک دستگاه دولتی پیرامون موضوع جانشین‌پروری

Abstract

جانشین­پروری یک راهبرد برای سازمان­های آینده­نگر در رویارویی با وقایعی نظیر بازنشستگی، استعفا، جابه‌جایی و... است تا از ورود افراد ناشایست به پست­های کلیدی هنگام خالی‌شدن آنها جلوگیری شود. این مقوله سازمانی دارای گفتمان­هایی است که از اعمال فاعلان آن نشئت گرفته و بر اعمال آنها نیز اثر می­گذارد. این گفتمان­ها دارای مفاهیم و معیارهایی هستند که از شمول معنایی یا تضاد معنایی برخوردار بوده و شناسایی آنها به درک وجود یا عدم وجود جانشین­پروری، شرایط و زمینه­های تحقق آن کمک می­کند. هدف تحقیق حاضر، شناسایی معیارهای طرد و شمول این پدیده سازمانی در یک مجموعه دولتی جهت آسیب‌شناسی است. طی مصاحبه صورت‌گرفته با 15 مدیر سازمان مذکور و تحلیل یافته­ها به روش تحلیل گفتمان،9 گروه معیار طرد و شمول مشخص شد. توسعه­گرایی، شایسته­گرایی، تعالی سازمانی، عدالت­گرایی، تعاملات باز و شفاف، نگرش راهبردی و نظام‌مند، حمایت مدیران، فرهنگ سازنده و ضابطه‌گرایی به‌عنوان معیارهای شمول و توسعه­گریزی، شایسته­گریزی، افول سازمانی، عدالت‌گریزی، تعاملات محدود و مبهم، نگرش مقطعی و غیرنظام‌مند، مقاومت یا بی­تفاوتی مدیران، فرهنگ بازدارنده و رابطه­گرایی به­عنوان معیارهای طرد جانشین­پروری شناسایی شدند.