تعارف و روابط اجتماعی ایرانیان: مطالعۀ موردی تعارف در آموزش زبان فارسی به‌عنوان زبان دوم

Abstract

این مقاله با بهره‌گیری از جامعه‌شناسی صوری زیمل و نظریۀ کنش گفتار آستین در زبان‌شناسی به بررسی جایگاه «تعارف ایرانی» در آموزش زبان فارسی و پیچیدگی‌های کلامی آن می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد تعارف‌های کلامی و غیرکلامی ایرانیان در آموزش زبان فارسی به‌عنوان زبان دوم، علاوه‌بر پیچیدگی‌های بیانی، ازنظر صوری نیز برای زبان‌آموزان خارجی دشوار و گاه غیرقابل رمزگشایی است. این مشکل به دلیل آشنا نبودن زبان‌آموزان غیرفارسی‌زبان با ساختارهای اجتماعی تعارف و کنش‌های گفتاری آنها پیش می‌آید. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که مدیریت و برنامه‌ریزی هدفمند، تربیت مدرسان کارآمد و تدوین منابع آموزشی که ظرافت‌های فرهنگی تعارف را بیشتر در نظر می‌گیرند دشواری‌های مواجهه با تعارف را از طرف زبان‌آموزان غیرفارسی‌زبان کمتر می‌کند. علاوه‌براین، آشنایی با سازوکار فرهنگی تعارف، موجب دریافت بهتر پیام‌های تعارف توسط زبان‌آموزان می‌شود به طوریکه در تقویت ارتباطات اجتماعی می‌توانند آگاهانه از آن استفاده کنند.