بررسی آکوستیکی نغمات بالقوه و بالفعل نی با تأملی بر امکان افزایش نغمات بالقوه

Abstract

نی هفت­بند تنها ساز بادی موسیقی دستگاهی ایران است که از لحاظ آکوستیکی ساختمان بسیار ساده و طبیعی­ دارد. این ساز با بستر موسیقی دستگاهی ایران انطباق دارد، ولی تولید تمام نغمه­‌های بالقوۀ این بستر با مشکلاتی همراه است. نبود برخی از نغمات بالفعل از جمله نغمۀ «سی» در صدای بم نی، مانع از وصل صدای بم به اوج و یکپارچگی این دو صدا شده است. همچنین در اجرای برخی از مدالیته‌­ها، گوشه‌­های آغازین دستگاه­‌ها و آوازها مثل درآمد که بر اساس روال منطقی و آکوستیکی بایستی در منطقۀ صوتی بم اجرا شوند، عملی نیست و به‌ناچار در منطقۀ صوتی غیث اجرا می­‌شوند. ایجاد سوراخ‌­های بیشتر با استفاده از تکنولوژی­‌های موجود در صنعتِ ساخت سازهای بادی می‌­تواند راهکار مناسبی برای بهینه­‌سازی نغمات این ساز و رفع مشکلات گفته‌شده باشد. در این مقاله ساختمان آکوستیکی نی از جنبۀ تعداد نغمه­‌های بالقوه و بالفعل بررسی و در ادامه نیز طرحی برای افزایش نغمات و وصل صدای بم به اوج ارائه شده است. این پژوهش براساس تجربیات نوازندگان و تحقیقات میدانی از برخی اساتید و سازندگان حال‌­حاضر نی صورت گرفته است. افزایش نغمات بالفعل با بهره­گیری از راهکارهای صنعتی می­‌تواند منجر به پیوستگی صدای بم به صدای اوج و افزایش گسترۀ صوتی این ساز شود.