«رأی فرهنگی» و گذر از شکاف‌های طبقاتی و سنتی: مطالعه موردی انتخابات 2017 فرانسه

Abstract

پارادایم‌های رفتار رأی‌دهی تا دهه‌های اخیر در پی نشان‌‌‌‌‌‌‌‌دادن نسبت بین متغیرهای اجتماعی و اقتصادی و رأی بودند. نظریه‌های اقتصادی و پاردایم‌های عقلانی اگرچه رأی را نتیجه محاسبه و کنش عقلانی می‌دانند ولی همچنان بر اهمیت رأی طبقاتی پافشاری می‌کردند. زیرا آریش نیروهای سیاسی در بیشتر جوامع بر محورِ شکاف اجتماعی و اقتصادی چپ وراست قابل فهم بود. اما در دهه‌های اخیر با اهمیت یافتن روزافزون «سرمایه فرهنگی» در مناسبات اجتماعی، رأی طبقاتی و اقتصادی در برابر رأی جدیدی به نامِ «رأی فرهنگی» در حال عقب‌نشینی است. این رأی خود ریشه درجابجا شدن شکاف‌های سنتی چپ و راست داشته و این شکاف دیرین و سنتی را متاثر از خود کرده است. خاستگاه رأی فرهنگی نیازهای معنوی و تلاش برای دسترسی بیششتر به کالاهای فرهنگی است. رأی فرهنگی به‌جای اینکه بازتاب وضعیت موجود اقتصادی باشد نماد رویاهای بشر برای رسیدن به هویت انسانیِ انسان است. رأی فرهنگی به معنای فاصله گرفتن از جنبه‌های مادی (حیوانی) زندگی و توجه بیشتر به ابعاد انسانی و فرامادی زندگی بشری است. آزادی‌های فردی، بهره مندی از تولیدات فرهنگی و تلاش برای افزایش سرمایه‌ها و داشته‌های فرهنگی و نمادین محرک اصلی رأی‌دهنده فرهنگی در جهان پسامادی است. در این مقاله چگونگی و چرایی پیدایش رأی فرهنگی و تحولات ساختاری شکافهای سنتی چپ و راست بررسی می‌شود. ویژگی‌های «رأی فرهنگی» و نقش سرمایه‌های فرهنگی و نمادین در آرایش نیروهای سیاسی در این مقاله موضوع اصلی سخن است. برای نشان‌دادن گذرِ از رأی طبقاتی به رأی فرهنگی، انتخابات 2017 فرانسه و به‌ویژه رأی طبقه کارگر در این انتخابات تحلیل خواهد شد.داده‌های مربوط به نتایج انتخابات ریاست جمهوری فرانسه در سال 2017 و نظرسنجی‌های انجام شده به‌وسیله موسسات معتبر در این کشور مبنای تحلیل در این نوشتار است. این یافته‌ها در چارچوب نظریه «تمایز و سرمایه نمادین پیربوردیو» برای نشان دادن اهمیت «رأی فرهنگی» تحلیل و ارزیابی خواهند شد.