پیوستگی دوسویه نمایش های سنتی ایران با جامعه ایرانی

Abstract

با نگاهی به مسیر شکلگیری نمایش در کشورهای شرقی ، درمی یابیم که نه تنها فاصله ای میان آ نها و زندگی جاری<br />مردمان نبوده بلکه نمایش مرحله یا بخش مهمی از زندگی ساکنان شرق را می ساخته است. در این نوشته، دو گونة<br />مهم نمایش ایرانی، از منظر جامعه شناسی، بررسی شده است؛ «شبیه خوانی » بر بستری از رویدادهای اجتماعی و<br />سیاسی جامعة ایرانی پدیدار شد و کمابیش همة دگرگونی های اجتماعی ایران در دوره های گوناگون نیز بدان راه یافت<br />و دگرگونی های آن را در طول سده ها سبب شد؛ هما نگونه که برخی ویژگی های شبیه خوانی نقش مهمی در جامعة<br />ایرانی بر جای گذاشت. «تقلید » نیز، اگرچه به هنگام شکل گیری چندان به جامعة سازنده اش وابسته نبود، تغییرات<br />و دگرگونی های جامعة ایرانی را در مسیر تحولاتش پذیرفت؛ چنا نکه نقد اجتماعی از عناصر جدایی ناپذیر تقلید شد.<br />چارچوب نظری این نوشته بر دو نظریة آشنای «بازتاب » و «شکل دهی » بنا شده، بی آنکه در محدودة آ نها باقی<br />بماند. روش تحقیق نیز بر رویارویی تاریخ تحولات اجتماعی و تاریخ دگرگونی نمایش های سنتی ایران با بررسی های<br />کتا بخانه ای و محیطی استوار شده است.<br />نمایش های سنتی ایران به ضرور تهای اجتماعی و در رابطة تنگاتنگ با تماشاگران پدید آمده است و حیات خود<br />را فقط با بازتاب اکنون جامعه اش می تواند بازیابد. نظریه های بازتاب و شکل دهی بیانگر آ ن اند که نمایش های سنتی ایران<br />هماره حلقة واسط و ارتبا طدهندة این دو نظریه در اثر هنری یگانه ای بوده اند.