درخشش گرشاسپ در برخی دست‌نویس‌های شاهنامه

Abstract

گرشاسپ از بزرگ‌ترین پهلوانان ایران است که پیشینۀ روایات او به دورۀ اقوام هندو ایرانی می‌رسد. به سرگذشت این قهرمان در <em>اوستا</em> و متون فارسی میانه بارها اشاره شده است و بازتاب برخی از پهلوانی‌های اساطیری او را می‌توان در منظومه‌های <em>گرشاسپ‌نامه</em> و <em>سام‌نامه</em> مشاهده کرد. با وجود آوازه و اهمّیت گرشاسپ در ادب پهلوانی ایران، این قهرمان در <em>شاهنامه</em> حضور درخشان و نقش به‌سزایی ندارد. توجّه به همین نکته سبب شد که برخی کاتبان به‌تدریج روایت‌هایی را دربارۀ پهلوانی‌های گرشاسپ به نظم درآورند و در دست‌نویس‌های <em>شاهنامه</em> جای دهند. برای مثال در دست‌نویسی از <em>شاهنامه</em> به‌تاریخ 841ق که در کتابخانۀ بریتانیاست و در تصحیح خالقی‌مطلق، با نشان اختصاری (ل³) از آن یاد می‌شود کاتب هرجا که توانسته ابیاتی را دربارۀ گرشاسپ به متن افزوده است تا بدین روش، حضور او را در <em>شاهنامه</em> برجسته‌تر کند. در این مقاله به بررسی و تحلیل قطعات الحاقی این دست‌نویس و نیز شمار دیگری از دست‌نویس‌های <em>شاهنامه</em> می‌پردازیم و به منابع احتمالی روایات آن‌ها اشاره می‌کنیم.