تعیین انتساب چند شعر به شیخ بهایی

Abstract

سروده‌های شیخ بهایی از روزگار حیاتش مورد توجّه بوده و برخی از آن‌ها در تذکره‌ها و منابع دیگر ثبت شده است. امّا یکی از مصادر اصلیِ سروده‌های قطعی شیخ، آثار مسلّم خود او، و از همه مهم‌تر <em>کشکول</em> است. بازسازی دیوان اشعار شیخ نیز که در دهه‌های اخیر چند مرتبه تجربه شده، به شیوه‌های غیرانتقادی بوده و قابل اعتنای چندانی نیست. اگر در تشخیص سروده‌های قطعی شیخ بهایی، <em>کشکول</em> را ملاک قرار دهیم، وضعیت برخی از این سروده‌ها به بهترین شکل روشن، و به احتمال قوی از دایرۀ اشعار شیخ خارج خواهد شد. امّا مهم آن است که مراجعه به <em>کشکول</em> به‌شیوۀ انتقادی و با بررسی نسخه‌های متعدّد این کتاب باشد، زیرا هنوز تصحیحی علمی‌ از این منبع ارزشمند صورت نگرفته و، از این رو، در شناسایی سروده‌های شیخ حتی در <em>کشکول</em> نیز، بایستی به دست‌نویس‌های کهنی از آن مراجعه کرد. در پژوهش حاضر، برخی اشعار مشهورِ منسوب به شیخ بهایی، با این روش انتقادی بررسی، و انتساب آن‌ها به او تعیین شده است.