تُفّاح الارواح ابن‌سرّاج دمشقی و اهمیت آن در شناخت صوفیان شام

Abstract

ابن‌سرّاج دمشقی (د. 747ق)، قاضی، صوفی و ادیب اهل شام در نیمۀ دوم سدۀ هفتم و نیمۀ نخست سدۀ هشتم هجری است. از میان آثار وی، امروزه نسخۀ خطی کتاب <em>تشویق الارواح والقلوب</em> وی و نیز به‌طور مستقل، نسخه‌های خطی بخش سوم همین کتاب به نام <em>تُفّاح الارواح ومفتاح الارباح</em> باقی مانده است. <em>تفّاح الارواح</em> متنی است در منقبت‌نگاری صوفیانی که عمدتاً به حوزه‌های جغرافیایی شام، عراق و جزیره تعلق دارند. در این نوشتار، در آغاز شرح‌حالی از ابن‌سرّاج و فهرستی از مشایخ و تألیفات وی عرضه، و کتاب <em>تُفّاح الارواح</em> وی به تفصیل بیشتری معرفی شده است. در ادامه، حتّی‌المقدور اهمیت این کتاب در شناخت صوفیان شام، با بیان نمونه‌هایی از آگاهی‌های دست اولی که در این باره به دست می‌دهد، در دو محورِ شناخت مزارات صوفیان شام، و تصحیح و پیرایش شرح احوال آنها، نشان داده شده است.