معنویت و علم، همگرایی یا واگرایی؟

Abstract

معنویت معتبر نهایتا مبتنی بر وحیی از جانب روح‏القدس براساس اصول تغییرناپذیر است. علم متجدد نیز مبتنی بر مجموعه‏ای از مقدمات است، اما این مقدمات از آسمان نازل نشده‏اند; بلکه دستاورد آن فیلسوفانی هستند که عناصری را به هم تافته‏اند که الگویی را می‏سازد که علم متجدد از قرن هفدهم به بعد در چارچوب آن کار کرده است. این نکته به قدر کافی عجیب است که تنها طی چند دهه اخیر، وابستگی علم متجدد به یک جهان‏بینی و یک الگوی واقعیت مادی، دست‏کم در برخی از حلقه‏ها مقبول واقع شده است; در عین حال که اکثریت تحصیلکردگان متجدد همچنان بر این باورند که دین یا معنویت، مبتنی بر ایمان و مفروضات خاصی درباره سرشت واقعیتند و علم تجربی، برعکس، مبتنی بر عقل استدلالگر و مشاهده است. در واقع، هر دو مبتنی بر ایمان به مجموعه‏ای از معارفند که از نظر دین، حقیقت تلقی می‏شوند و از نظر علم، مقدمات و مفروضات اساسی.