تبیین نقش ادراک کارکنان از عدالت سازمانی در رفتارهای شهروندی سازمانی

Abstract

در بسیاری از تحقیقات بر پیامدهای مثبت رفتارهای شهروندی سازمانی در بین کارکنان تأکید شده است. به همین دلیل، بسیاری از مدیران و صاحب‌نظران به شناسایی عوامل به وجود آورندۀ این گونه از رفتارها در سازمان‌ها توجه کرده‌اند. یکی از متغیرهایی که به نظر می‌رسد بر میزان رفتارهای شهروندی در بین کارکنان تأثیرگذار باشد میزان ادراک از عدالت موجود در سازمان است. هدف از این مقاله بررسی تأثیر و نقش ادراک کارکنان از عدالت سازمانی بر ایجاد و توسعۀ رفتارهای شهروندی سازمانی است. به این منظور، در ابتدا مروری بر مبانی نظری دو مفهوم یاد شده صورت گرفت. سپس، با استناد به پیشینة نظری و تحقیقاتی مرتبط، به بررسی این رابطه پرداختیم. در این تحقیق، به منظور دست‌یابی به اهداف از پیش تعیین‌شده، از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی استفاده شده است و روش گردآوری اطلاعاتْ کتابخانه‌ای و از طریق بررسی اسناد و تحقیقات صورت‌گرفته در قالب مقالات، کتب و پایان‌نامه‌ها در موضوعات مرتبط است. بر اساس نتایج حاصل از مرور منابع مرتبط، ادراک کارکنان هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیر مستقیم از طریق متغیرهای میانجی مانند اعتماد، تعهد سازمانی، رضایت شغلی و... بر رفتارهای شهروندی سازمانی تأثیر مثبت دارد. البته این تأثیر در همة ابعاد عدالت به یک میزان نیست. بر اساس نتایج برخی از تحقیقات، از بین ابعاد مختلف عدالت سازمانی، به‌ترتیب عدالت مراوده‌ای، عدالت اطلاعاتی و عدالت رویه‌ای بیشترین ارتباط را با ایجاد و گسترش رفتارهای شهروندی سازمانی دارد.