بررسی تطبیقی دیدگاه‌های ناتورالیستی در داستان «الهاویه» از مصطفی لطفی منفلوطی و «آسوموار» اثر امیل زولا

Abstract

مکتب ادبی ناتورالیسم در سال 1870 به‌وسیلة امیل زولا بنیان‌گذاری شد. این مکتب مسائل انسانی را بر اساس علم زیست‌شناسی و وراثت بررسی می‌کند. پس از پیدایش این مکتب برخی از ادبا و نویسندگان عرب نیز از آن متأثر شدند. از آن جمله می‌توان به <em>مصطفی لطفی منفلوطی</em> اشاره نمود. وی در برخی آثار خود به‌ویژه در داستان «الهاویة»، که برگرفته از داستان «آسوموار» زولا است، از این مکتب تأثیر پذیرفته‌است. هدف از این پژوهش بررسی تطبیقی دیدگاه‌های ناتورالیستی منفلوطی و زولا در داستان‌های «الهاویة» و «آسوموار» است. منفلوطی از میان عناصر داستانی، درون‌مایه و موضوع را از «آسوموار» گرفته، اما دیگر عناصر داستانی ازجمله لحن، فضا، گفت‌وگوها، کیفیت حضور شخصیت‌ها و همچنین پی‌رنگ و طرح با آسوموار تفاوت دارد. در داستان آسوموار عوامل وراثتی و محیطی عامل بدبختی و مشکلات انسانی معرفی می‌شوند، درحالی‌که در داستان «الهاویة» عامل محیط عامل بدبختی و رنج انسان است. همچنین امیل زولا تأثیرپذیری بیشتری از دیدگاه‌های فلسفی دارد، اما این تأثیرپذیری در داستان منفلوطی به‌ندرت دیده می‌شود. در مقابل، گرایش‌های دینی در داستان منفلوطی وجود دارد، چیزی که در رمان زولا وجود ندارد.