مکنونه؛ آثار و سبک و اسلوب او

Abstract

این مقاله با هدف شرح احوال و آثار ماه‌لرآییم متخلص به مکنونه و نادره، شاعرۀ تاجیک، به نگارش درآمده است. طبق معلومات ارائه‌شده در منابع مختلف، مکنونه در سال ۱۷۹۱م به دنیا آمده و در سال ۱۸۰۶م با امیر عمرخان، حاکم مرغیلان که بعدها به تخت خانی می‌نشیند، ازدواج کرده است. هرچند عمرخان زوجه‌های دیگری نیز اختیار کرده است، اشعار مکنونه حکایت از دلدادگی و عشق و عاشقی میان آن‌ها دارد. بنای دو مدرسه، ساخت کاروانسرا، کتابخانه، مساعدت زندگی اهل علم و ادب و... ازجملۀ کارهای خیری است که مکنونه در طول حیاتش انجام داده است. در منابع ادبی دربارۀ کشته شدن شاعره روایات گوناگون وجود دارد؛ اما آنچه مسلم است، او به ‌دستور امیر نصرالله به قتل رسیده است. درزمینۀ میراث ادبی مکنونه باید گفت که از این شاعره دو دیوان اشعار، یکی به زبان تاجیکی با تخلص «مکنونه» و دیگری به زبان ازبکی با تخلص «نادره» بر‌جای مانده است. دیوان تاجیکی او هم‌اکنون در گنجینۀ دست‌نویس‌های شرق‌شناسی جمهوری ازبکستان نگهداری می‌شود که در این مقاله توضیح مختصری دربارۀ ویژگی‌های این نسخه ذکر شده است. دیوان ازبکی او نیز باعنوان <em>دیوان نادره</em> در گنجینۀ دست‌نویس‌های همین انستیتو محفوظ است. در اشعار مکنونه از آثار ادیبان کلاسیک فارس و تاجیک تأثیر آثار سعدی، حافظ و بیدل دیده می‌شود که در این مقاله به بخشی از این اثرپذیری با ذکر نمونه‌های شعری این شاعرۀ تاجیک اشاره شده است.