ابعاد و اهداف جهت‌گیری‌های عقلانی و شناختی برنامه ‌درسی و مقایسه آن با عقل‌گرایی ابن سینا*

Abstract

این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی و تحلیلی و با هدف بررسی ابعاد و اهداف جهت‌گیری‌های عقلانی و شناختی برنامه‌ درسی و مقایسۀ آن با عقل‌گرایی ابن سینا انجام شده است. یافته‌های به‌ دست آمده حاکی از آن‌اند که جهت‌گیری‌های عقلانی و شناختی برنامه‌درسی از حیث تأکید بر رشد و پرورش توانایی عقلانی و تقویت قدرت تفکر و استدلال فراگیران، با عقل‌گرایی ابن سینا اشتراک دارند. با این حال، این نوع جهت‌گیری‌ها به‌ویژه جهت‌گیری‌های شناختی، در لایه‌های زیرین و مبانی فلسفی که بیشتر از تجربه‌گرایی سرچشمه می‌گیرند، با عقل‌گرایی ابن سینا ناسازگارند. در ابعاد و اهداف نیز اختلافاتی بین آن‌ها به چشم می‌خورد و در حالی‌که جهت‌گیری‌های یادشده بیشتر در صددند تا تنها موجبات رشد و تقویت مهارت‌های اساسی و ابعاد مختلف تفکر را برای فراگیران فراهم سازند، ابن سینا با طرح موضوع سعادت و کمال و پیوند زدن آن به عقل‌گرایی خویش، هدف غایی از توانمندی عقلانی و دستیابی به ابعاد تفکر را کمال و سعادت واقعی آدمی و در نهایت شناخت پروردگار می‌داند که از طریق عقل فعال و با پرورش قدرت تفکر و استدلال و علم به حقایق جهان هستی و نیز پایبندی به اخلاق تحقق می‌یابد.