معرفی هَیَجامَد و بررسی تأثیر آن در غرقگی و سبک‌های یادگیری فارسی آموزان غیرایرانی

Abstract

ازآنجاکه شیوه­‌ی یادگیری­ زبان‌آموزان براساس سبک‌های یادگیری (شنیداری، دیداری، لامسه‌ای، حرکتی، انفرادی و گروهی) آنان با یکدیگر متفاوت است، هریک از آن‌ها با تمرکز بر حسی خاص فرآیند یادگیری را طی می­کند. اما با توجه به زمان محدود مدرس، امکان تدریس براساس سبک‌های یادگیری زبان‌آموزان در کلاس واحد وجود ندارد و او باید شیوه‌ی تدریسی را برگزیند که برای همه‌ی زبان‌آموزان فارغ از نوع سبک یادگیری آنان جذاب باشد. یکی از الگوهایی که سعی دارد با ایجاد هیجان مطلوب و تأثیرگذاری بر حواس، توان یادگیری زبان‌آموزان را فارغ از نوع سبک یادگیری آنان افزایش دهد، الگوی هَیَجامَد است که متشکل از 3 مرحله‌ی هیچ­آگاهی (تهی)، برون‌آگاهی (شنیداری، دیداری، لمسی- حرکتی) و درون‌آگاهی (درونی و جامع) است. در پژوهش حاضر سعی بر این بوده است که با معرفی الگوی هَیَجامَد و مؤلفه­های سه‌گانه‌ی آن (هیجان، حواس و بسامد)، تأثیر استفاده از این الگو بر میزان غرقگی و سبک‌های یادگیری ادراکی یادگیرندگان زبان فارسی با استفاده از پرسش­نامه‌های هَیَجامَد (پیش‌قدم، 2015)، سبک‌های یادگیری ادراکی (رید، 1987) و غرقگی (سیکزنت میهالی، 1975) مورد بررسی قرار گیرد. بدین‌منظور، 60 زبان‌آموز زن غیرفارسی‌زبان از 16 کشور با سطح زبانی یکسان در زبان فارسی (سطح زبان فارسی 7) به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و پس از طی 22 جلسه تدریس برای 4 گروه (هر گروه شامل 15 نفر) و در مدت زمان 7 هفته براساس الگوی هَیَجامَد مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که علی‌رغم سبک یادگیری ترجیحی متفاوت زبان‌آموزان در روند یادگیری زبان فارسی، الگوی هَیَجامَد با ایفای نقش میانجی میان سبک‌های یادگیری و غرقگی و همین­طور به‌دلیل درگیرکردن چند حس زبان‌آموز به‌طور هم‌زمان باعث تولید هیجان مثبت و ایجاد احساس لذّت در زبان‌آموزان شده و اثر سبک‌های یادگیری ادراکی را خنثی کرده است. لذا الگوی تدریس مبتنی بر هَیَجامَد می‌تواند جایگزین مناسبی برای تدریس براساس سبک‌های یادگیری ادراکی باشد.