تحلیل تطبیقی آیین کشورداری در شاهنامه و تِلِماک

Abstract

<em>شاهنامۀ</em> حکیم فردوسی از آثار حماسی طراز اول در ادب فارسی است و با آثار برجستۀ ادب جهانی می‌تواند برابری کند. این کتاب حاوی اطلاعات مهمی از آغاز آفرینش تا زمان مؤلف است و می‌توان موضوعات فراوانی از آن را با آثار مشهور و برتر ادب جهانی مقایسه و بررسی کرد. یکی از آثار معروف جهان، تلماک اثر فِنلون فرانسوی است که کتابی حماسی‌تعلیمی شمرده‌ می‌شود. در <em>شاهنامه</em> نیز افزون بر حماسه، می‌توان تعالیم و آموزه‌های اخلاقی بسیاری را مشاهده کرد. ازاین‌رو، می‌توان موضوعات مشترکی را در تطبیق دو اثر <em>شاهنامه</em> و <em>تلماک</em> جست. یکی از موضوعات مشترک در دو بخش حماسی و تعلیمی، «آیین کشورداری» است که در هر دو اثر جلوۀ خاصی دارد. مهم‌ترین پرسش مطرح در این جستار این است که کدام‌یک از دو اثر، در بُعد اخلاقی و تعلیمی غنی‌تر است؟ بدین نتایج رسیده‌ایم که اولاً هرچند <em>شاهنامه</em> و <em>تلماک</em> در موضوع کشورداری، در هر دو زمینۀ حماسه و تعلیم سخنان مشترکی دارند، می‌توان برتری <em>شاهنامه</em> را در هر دو حوزه بر <em>تلماک</em> مشاهده کرد. ثانیاً آیین کشورداری در <em>شاهنامه</em> معمولاً بر اصول و مبانی دینی استوار است، درحالی‌که در <em>تلماک</em> دین در کشورداری مطرح نیست. ثالثاً آیین کشورداری در <em>شاهنامه</em> معمولاً در قالب سفارشی از شاهان پیشین برای شاهان پسین است و جنبۀ حماسی و حکم و اجبار در آن بیش از <em>تلماک</em> است که در قالب گفت‌وگوی دوسویه بین مانتور و <em>تلماک</em> با جنبۀ تعلیمی ارائه شده است.<br />