نگاهی دوباره به بازشناسی منابع حکمت‌های عربی امثال و حکم دهخدا

Abstract

چند سال پیش در مقالۀ «بازشناسی منابع حکمت‌های عربی امثال و حکم دهخدا» به معرفی سی ضر‌‌‌‌ب‌‏المثل عربی پرداختم که بنا به تصریح ادیبان و صاحب‌­نظران عرب، از کلمات حکمت­آمیز حکیمان ایرانی قبل از اسلام هستند و علی­‌اکبر دهخدا با همۀ ایران‌دوستی‏‌اش، در کتاب <em>امثال و حکم</em>، به تبار و زادگاه ایرانی آن‌ها اشاره نکرده است.<br /> اکنون پس از گذشت چند سال، قصد معرفی شانزده نمونۀ دیگر از این امثال ایرانی را دارم، با این تفاوت که با دیدی گسترده‌­تر، علاوه بر نشان دادن شناسنامۀ ایرانی این جمله­‌های حکیمانه، که دهخدا به هویت ایرانی آن‌ها توجه نداشته است، تأثیر آن‌ها را در ادب فارسی و عربی نشان می‌­دهم. در این نوشتار همچنین با نقد برخی پژوهش‌های مربوط به تأثیر ادب عربی در ادبیات فارسی، نشان داده‏‌ام که بسیاری از ادیبان و محققان ما نیز از این دقیقه غافل مانده­‌اند و این در حالی است که غنای فرهنگی ایران در حدی است که می­‌توان برای شرح و توضیح بسیاری از حکمت‌های ایرانی و عربی، در کنار امثال و اشعار عربی، از منابع منسوب به ایران باستان نیز استفاده کرد.