شناسایی عوامل وضعیتی موثر بر تحمل‌ابهام رهبران با رویکرد تحلیل‌مضمون

Abstract

تحمل ابهام یکی از شایستگی‌های مهم رهبران می‌باشد که در اثربخشی تصمیمات آنان در شرایط ابهام نقش چشمگیری دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل وضعیتی مؤثر بر شایستگی تحمل ابهام رهبران، طراحی الگوی جامعی از این عوامل و نیز ارائه راهکارهایی به منظور ارتقای این شایستگی بر مبنای عوامل یاد-شده صورت‌گرفته‌است. جامعه آماری این پژوهش که با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد، عبارتند از خبرگان دانشگاهی و خبرگان اجرایی وزارت نفت که تجربه مدیریت و تصمیم‌گیری در شرایط ابهام را دارند. نمونه‌گیری این پژوهش، هدفمند و به روش گلوله‌برفی انجام شد. داده‌ها نیز از طریق مصاحبه با نوزده نفر از خبرگان گردآوری و با روش کدگذاری سه مرحله‌ای و تحلیل شبکه مضامین مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. پایایی پژوهش با محاسبه ضریب توافق کاپا تایید گردید یافته‌ها نیز به تایید سه نفر از خبرگان دانشگاهی رسید. پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، عوامل وضعیتی مؤثر بر تحمل ابهام رهبران در دو مضمون فراگیر عوامل درون-سازمانی (ویژگی‌های شغل و ویژگی‌های سازمان) و عوامل برون‌سازمانی (ویژگی‌های صنعت، عوامل فرهنگی و عوامل اجتماعی) دسته‌بندی شدند. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد عوامل درون‌سازمانی به همراه عوامل برون‌سازمانی بر میزان تحمل ابهام رهبران مؤثرند.