یکی از پیش‌شرط‌های جست‌وجوی حق و عدالت در جامعه، نسبت حقوق و عدالت است. یکی از جلوه‌های این نسبت، جریان عدالت در قانون‌گذاری است، اما این نسبت در جامعه اسلامی به نسبت فقه و عدالت تحویل می‌رود و برای قانون عادلانه در چنین ...

در این مقاله موضوع نظارت بر قدرت در تفکر اسلامی و قانون اساسی جمهوری اسلامی بررسی شده است. در تفکر اسلامی با پذیرش امکان طغیان آدمی در اثر برخورداری از قدرت و ثروت فراوان، بر لزوم نظارت تأکید شده و برای کنترل صاحبان قدرت ...

به موجب اصل پنجاه‌و‌هفتم قانون اساسی، قدرت در جمهوری اسلامی ایران از طریق قوای مقننه، مجریه و قضاییه اعمال می‌شود؛ این قوا مستقل از یکدیگرند. براساس اصل پنجاه‌وهفتم، اولاً، قدرت سیاسی را توزیع کرده و ثانیاً، آنها را مستقل ...

هر حکومتی، براساس قانون استوار است و قانون در حکومت اسلامی، مبتنی بر موازین شرع است. ضرورت مغایر نبودن مصوبات مجلس قانون‌گذاری با موازین شرعی، از زمان مشروطه تاکنون در قانون اساسی مطرح بوده و اصول مختلفی از قانون اساسی ...

از زمان مشروطه تاکنون، دغدغۀ نخست عالمان دینی در موضوع قانون‌گذاری، انطباق/مخالف ‌نبودن قوانین با موازین شرع است. در مشروطیت، به اصرار شیخ فضل‌الله نوری اصل دوم متمم -که براساس آن هیئتی از مجتهدان طراز اول، باید بر روال ...

فقهای شیعه از دو گونۀ حکم و مصلحت سخن گفته‌اند: ثابت و متغیر. احکام ثابت، مصلحتی ثابت دارند که زمان و مکان نمی‌شناسد. احکام متغیر نیز مصلحتی متغیر دارند که در هر زمان و هر مکانی به‌ گونه‌ای هستند؛ به این دسته از احکام، ...

در اندیشه سیاسی، نظریات مختلفی از فیلسوفان دربارۀ حق حاکمیت و ویژگی‌های حاکمان گزارش شده است. در دوران حضور معصومانb، شیعیان درباره رهبری جامعه، از نگاه نظری با مشکلی روبه‌رو نبودند؛ برخلاف دورۀ غیبت که به معصوم دسترسی ...

مهم‌ترین پرسش دربارۀ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران -که نقش تعیین‌کننده‌ای در ساختار نظام دارد- نوع رابطه و نسبت آن با رهبری نظام است. به استناد پاره‌ای از ادلۀ فقهی در ثبوت ولایت برای فقیه جامع شرایط و درنتیجه به استناد ...

«کرامت انسان» به‌معنای شرافت و بزرگواری، به دو نوع اکتسابی و ذاتی تقسیم می‌شود. کرامت ذاتی به مفهوم «حیثیتی طبیعی که در وجود انسان «بما هو انسان»، به ودیعت نهاده شده است»، شامل همه انسان‌ها از هر نژاد و رنگ و با هر عقیده ...