تعامل سیاق با روایات در تفسیر المیزان

Abstract

با وجود این که المیزان نمونه کاملی از یک تفسیر قرآن به قرآن است، روایات حدود یک ششم این تفسیر را در بر می‌گیرد که در خور تأمل و توجه است. از قواعد مهم تفسیری _ که صاحب المیزان، به طور گسترده در تعیین معنای آیات از آن بهره جسته _ قاعده «سیاق» است. در بحث روایی این تفسیر، تعاملی جدی و تأمل برانگیز میان سیاق و روایات ایجاد شده است که تدبر در آن، راه روشنی فراروی پژوهشگران تفسیر اثری گشوده و شاخصه‏‏هایی برای نقد و بررسی روایات مأثور به دست می‌دهد. در این مقاله، پنج گونه تعامل عمده، میان سیاق با این روایات معرفی می‌شود که عبارت‌اند از: 1. کارکرد سیاق در رد یا پذیرش روایات تفسیری، 2. کارکرد سیاق در رد یا پذیرش روایات ناظر به مباحث علوم قرآنی و تفسیر، 3. ترجیح آیه یا روایت بر روایت دیگر با تکیه بر سیاق، ۴. تعامل سیاق با اقوال مفسرین و احتمالات متعدد مستند به روایت، ۵. عدم پذیرش دلالت سیاق آیه به سبب روایات صحیح