نقش حضور ناجا در طراحی محیطی به منظور پیشگیری از جرایم

Abstract

با وجود علاقه بسیار زیاد بشر به تمرکز و استقرار در شهرهای بزرگ، گاهی این اجتماع دچار ناپایداری‌هایی می‌شود. یکی از عوامل عمده ایجاد ناپایداری در روابط شهری، گونه‌ای از شهرنشینی با مشکلات حاد موسوم به اسکان غیر رسمی است. حاشیه‌نشینی به محلات فقیرنشینی اطلاق شده که اطراف شهرهای بزرگ ایجاد می‌شوند. پیدایش نخستین اجتماع حاشیه‌نشین در ایران مربوط به سال 1311 در شهر تهران است که این روند به تهران ختم نشده و به شهرستان‌هایی مانند شهرستان شهریار نیز کشیده شده است؛ اما در شکل‌گیری مناطق حاشیه‌نشین و گسترش آن در شهرستان شهریار، تأثیر عملکرد اداره‌ها و دستگاه‌های دولتی و عمومی از جمله شهرداری، سازمان مسکن و شهرسازی، جهاد کشاورزی، سازمان اسناد و املاک را نباید نادیده گرفت؛ بنابراین با توجه به این مطالب، پژوهشگر به دنبال پاسخ به این سؤال است که سازمان‌های ذکرشده چه نقشی در پدیده حاشیه‌نشینی شهرستان شهریار داشته‌اند؟ جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش، دربرگیرنده کارکنان دستگاه‌های دولتی مذکور در شهرستان شهریار و تعدادی از کارکنان ناجا است، که با توزیع پرسش‌نامه، مورد نظرسنجی قرار گرفتند.اعتبار محتوایی و سازه پرسش‌نامه‌های پژوهش با استفاده از نظرات خبرگان و روش‌های تحلیل عاملی-اکتشافی و شاخص KMO سنجیده شده و برای سنجش پایانی پرسش‌نامه‌ها از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌های حاصل از پرسش‌نامه نیز، متناسب با نیاز آماری، از نرم‌افزار آماری علوم اجتماعی (SPSS)، نرم‌افزار اکسل و نرم‌افزار روابط ساختاری خطی (LISREL)، در قالب آمار توصیفی، آمار استنباطی و تحلیل عاملی تأییدی مورد استفاده گرفت. نتایج این مطالعات حاکی از آن است که در حیطه شهرستان شهریار بسیاری از مشکلات مرتبط با حاشیه‌نشینی برخلاف مشکلات بیکاری و اقتصادی که در سطح کلان ملی وجود دارد، در موارد بسیاری ناشی از کوتاهی دستگاه‌های مسئول در حوزه تصمیم‌های شهری می‌باشد. به علاوه با توجه به مشکلات عدیده امنیتی و انتظامی در این مناطق و نظریه پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، لازم است تا حضور ناجا در تصمیم‌گیری‌های شهری بیش از پیش به دستگاه‌های دولتی مسئول شناسانده شود.