سیاست‌گذاری امنیتی و الگوی مدیریت بحران در سوریه

Abstract

سیاست‌گذاری امنیتی در زمره موضوعات راهبردی جدید در فرآیند امنیت‌سازی می‌باشد. بحران در سوریه به‌عنوان نمادی تراژدی قدرت و خشونت تلقی می‌شود. درک واقعیت‌های سوریه بدون توجه به مدل‌های سیاست‌گذاری امنیتی امکان‌پذیر نمی‌باشد. در این مقاله تلاش می‌شود تا الگوی سیاست‌گذاری امنیتی در بحران سوریه مورد بررسی قرار گیرد. سه مؤلفة بنیادین در تبیین این مقاله مورد توجه قرار می‌گیرد. اولین مؤلفه ساختار دولت اقتدارگرا در سوریه می‌باشد. این دولت در دوران‌های گذشته به‌ویژه در سال 1982 از الگوی مشت آهنین برای تحقق اهداف سیاسی و راهبردی خود در حما استفاده کرده است. کاربرد قدرت، اگرچه منجر به پیروزی دولت و نظام سیاسی گردد، آثار خود را در افکار عمومی گروه‌های اجتماعی به‌جا خواهد گذاشت. دومین مؤلفه سازوکارهای کنش نخبگان سیاسی است. نخبگان و زمامداران حکومت بشاراسد عموماً ترجیح می‌دهند که موقعیت سیاسی و امتیازات ویژة خود را حفظ نمایند. چنین شاخص‌هایی منجر به افزایش انگیزة سرکوب گروه‌های اجتماعی می‌داند. سومین مؤلفه مربوط به تحول مؤلفه‌های گفتمانی در سوریه می‌باشد. گفتمان انتقادی اخوان‌المسلمین تحت تأثیر فضای منطقه‌ای و بین‌المللی به گفتمان مقاومت با راهبرد جنگ مسلحانه در برابر دولت گردیده است. این سه مؤلفه عناصر تداوم تضادهای امنیتی و گسترش خشونت در سوریه است. در تنظیم مقاله از الگوی سیاست‌گذاری امنیتی رهیافت انتقادی استفاده شده که بیانگر آن است که نیروهای اجتماعی و گروه‌های گریز از مرکز نقش مؤثری در تحولات امنیتی خاورمیانه ازجمله سوریه ایفا می‌نمایند. در شرایط ابهام امنیتی، نقش مستقیم قدرت‌های بزرگ به‌گونه‌ای تدریجی کاهش یافته اما آنان درصدد برمی‌آیند تا از سازوکارهای کنش غیرمستقیم و نیروهای جنگ نیابتی استفاده نمایند. به همین دلیل است که مدیریت بحران سوریه نیازمند پیوند بازیگران بین‌المللی، منطقه‌ای، ملی و فرا ملی می‌باشد.