خطاهای شناختی دستگاه دیپلماسی عصر پهلوی در قبال ائتلاف قدرت‌های بزرگ

Abstract

کارگزاران دستگاه دیپلماسی عصر پهلوی از این واقعیت غافل مانده بودند که بدون شناخت تحولات بین‌المللی، به‌طور واکنشی از یک سو به سوی دیگر کشیده می‌شدند. موضوع مذکور، ناشی از ناآگاهی از این مسأله بود که بر نظام سیاست جهانی موازینی حاکم بود که بدون آشنایی با قواعد بین‌المللی و تحولات مربوط به آن، تصمیم‌گیری در سیاست خارجی با چالش‌های فراوانی مواجه می‌شد. درشهریور 1320 و کوتادی 28 مرداد سال 1332 با دو ائتلاف قدرت‌های بزرگ علیه ایران مواجه هستیم. مقاله حاضر، در قالب چارچوب نظری ساختار-کارگزار، در تلاش برای پاسخ به این سوال است که چه عاملی در شکل‌دهی ائتلاف قدرت‌های بزرگ علیه ایران نقش اساسی داشته و چگونه دستگاه دیپلماسی در هردو مقطع تاریخی، گرفتار ائتلاف قدرت‌های بزرگ شد؟<br /> <br /> فرضیه اصلی پژوهش این است که خطاهای شناختی کارگزاران و کنش‌های غیرواقع‌بینانه نخبگان سیاسی و فقدان استراتژی در روابط خارجی موجب ناکامی دستگاه دیپلماسی و ائتلاف قدرت‌های بزرگ شد.<br /> <br /> نوآوری مقاله حاضر نسبت به دیگر نوشته‌ها، در تمرکز بر کنش‌های غیر واقع‌بینانه کارگزاران دستگاه دیپلماسی به عنوان عاملی برای واکنش قدرت‌های بزرگ است. یافته مقاله این است که کنش‌های غیر‌واقع‌بینانه کارگزاران دستگاه دیپلماسی، زمینه هم‌سویی قدرت‌های بزرگ در آن مقطع و در نهایت ائتلاف مصلحتی آنها علیه ایران را فراهم ساختند.