ملاحظات سیاسی و امنیتی و حقوقی در مدیریت رودخانه‌های مرزی

Abstract

بیش از 45 درصد از خشکی‌های جهان در حوضه‌های آبریز مشترک بین‌المللی قرار دارند و زندگی بیش از 40 درصد از مردم دنیا به رودخانه‌های بین‌المللی وابسته است. کمبود و توزیع نامناسب منابع آب، افزایش بی‌رویۀ مصرف، نبود جایگزین مناسب برای منابع آب و تلاش‌ برای بهره‌برداری بیشتر از منابع آب مشترک، سبب ایجاد بحران‌های آب و تنش‌های سیاسی در برخی مناطق دنیا شده است. بین نقاط مختلف دنیا، بحران آب در منطقۀ خشک و نیمه‌خشک آسیای غربی، به‌مراتب خطرناک‌تر و وخیم‌تر از دیگر نقاط دنیاست. نبود آشنایی مناسب با قوانین بین‌المللی آب و همچنین تئوری‌ها و اصول مختلف بهره‌برداری از منابع آب مشترک مرزی، می‌تواند به‌ طور چشمگیری در سوء‌مدیریت و بهره‌برداری غیربهینه از این رودخانه‌ها مؤثر باشد. در این مقاله، مشکلات و چالش‌های مدیریت منابع آب‌های مشترک بین‌المللی از منظر سیاسی بررسی شده و ارتباط آب و مسائل امنیت ملی تشریح می‌شود. افزون بر این، اصول و دکترین‌های مختلف استفاده‌شده در قوانین و معاهدات بین‌المللی آب بررسی می‌شود و راهکارهای پیشنهادی برای افزایش کارآمدی قوانین بین‌المللی آب در مدیریت مسائل و چالش‌های واقعی مدیریت منابع آب مشترک مرزی ارائه می‌شود.