چالش‌های سیاسی اجتماعی فقر و نابرابری در جمهوری اسلامی ایران

Abstract

پژوهش حاضر باهدف بررسی ماهیت جنبش‌های اجتماعی جدید در بروز چالش‌های سیاسی اجتماعی فقر و نابرابری در جمهوری اسلامی ایران پس از اغتشاشات دی‌ماه 1396 انجام‌شده است. سؤال پژوهش عبارت است از: ماهیت و محمل چالش‌های سیاسی اجتماعی فقر و نابرابری در جمهوری اسلامی ایران پس از اغتشاشات دی‌ماه 1396 چگونه است؟ فرضیه پژوهش بیان می‌کند: چالش‌های سیاسی اجتماعی فقر و نابرابری در جمهوری اسلامی ایران پس از اغتشاشات دی‌ماه 1396 در قالب جنبش‌های اجتماعی با ماهیت عدالت‌خواهانه در بستر فضای مجازی بوده است. روش انجام پژوهش تلفیقی از روش توصیفی – تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و روش‌ دلفی فازی با ابزار پرسشنامه است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن‌است که با توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی و عواملی نظیر گرانی، تورم، رانت، فساد‌مالی، ناکارایی مدیریت اقتصادی، بیکاری، فقر، نابرابری اجتماعی، تحقیر و... جنبش‌های اجتماعی جدید مختلفی با ماهیت عدالت‌طلبی شکل‌گرفته است که با گسترش شبکه‌های اجتماعی، آگاهی‌های سیاسی طبقات محروم ارتقاءیافته و دسترسی به آگاهی همگانی‌ شده و طبقات متوسط و محروم در جامعه ایران به هم نزدیک شده که احتمال ائتلاف آن دوطبقه برای شکل‌گیری بحران‌های سیاسی و امنیتی در آینده نیز وجود دارد. همان‌گونه که اکثر شرکت‌کنندگان در اغتشاشات دی‌ماه 1396 و بهمن‌ماه 1398 طبقات محروم و حاشیه‌نشین با همراهی برخی افراد طبقات متوسط بود. درنهایت با استفاده از دلفی فازی، عوامل کلیدی در بروز بحران‌های سیاسی ‌و امنیتی فراروی جمهوری اسلامی ایران مورد شناسایی قرار گرفتند؛ که حدود 56.25 درصد عوامل کلیدی، مربوط به مسائل اقتصادی است.