امکان یا امتناعِ«بومی سازی علوم سیاسی»؛ در پرتو تجربه ی علوم سیاسی چین

Abstract

هرچند مطالبه­ی بومی­گرایی برای رشته­ی علوم سیاسی ایران، سابقه­ی نسبتاً طولانیِ حدود سی ساله بعد از انقلاب اسلامی دارد، امّا این پدیده، طیِّ دو یا سه سال اخیر، تحت اراده­ی نظام سیاسی، به میزانی تشدید شده که موضوعِ «تحوّل ماهوی و بنیادین علوم انسانی» و به تبع آن علوم سیاسی، در دستور کار متولّیان نظام آموزش عالی کشور قرار گرفته است. به نظر می­رسد، به دلیل برخی همانندی­ها بین جامعه و انقلاب ایران و چین، بررسی روند و تجربه­ی علوم سیاسی چین می­تواند امکان یا امتناع بومی­سازی در این رشته دانشگاهی را آشکار سازد. اکنون با بررسیِ گسترش علوم سیاسی در چین می­توان نسبت بین بومی­گرایی و علوم سیاسی را به نحو مناسب ­تری درک کرد. علوم سیاسی معاصر چین، بیانگر آن است که این علم، ضمن رشد و توسعه در درون چارچوب و پارادایم علوم سیاسی جهان، به مثابه یک رشته دانشگاهی مستقل و با به­کارگیری روش­ها، جهت­گیری­ها و اصول علمی، توانسته است اعتبار مناسب در میان جامعه علوم سیاسی را پیدا کند. مهم­ترین ویژگی علوم سیاسی در چین و در ارتباط با بومی­گرایی، ربط و مناسبت آن با جامعه و حکومت چین است. از این دیدگاه، موضوعات موجود در عرصه­ی سیاست چین با روش­های متعارف علمی بررسی و تحلیل می­شوند. به نظر می­رسد، با توجّه به تجربه­ی علوم سیاسی در چین، و نیز تسرّی آن به علوم سیاسی در ایران، بومی­گرایی به معنای به­کارگیری روش­ها، الگوها و نظریه­های علوم سیاسی در مورد موضوعات مرتبط با جامعه­ی مورد بررسی است و تحوّل ماهوی و بنیادی در این دیسیپلین دانشگاهی، غیر علمی، غیرعملی و ممتنع است.