فرهنگ سیاسی جوامع اسلامی (با تأکید بر بررسی وضعیت ارزش های رهاینده)

Abstract

<span style="font-family: "B Lotus"; mso-ascii-font-family: Tahoma; mso-hansi-font-family: Tahoma;" lang="FA">توسعه سیاسی یا افزایش ظرفیت و کارایی نظام های سیاسی در حل و فصل تضادهای منافع فردی و جمعی، ترکیب مردمی بودن، آزادی و تغییرات اساسی در جوامع همواره به عنوان هدف اصلی جوامع مدنظر بوده است. اگرچه تعاریف و مولفه های مورد نظر گروههای مختلف برای تعریف "ایده آل تایپ" سیاسی متفاوت بوده و از اینرو مسیرهای متفاوتی برای آینده ترسیم شده اند، اما آنجه که در تمامی دیدگاهها درباره توسعه سیاسی زیربنای مشترک است، چشم انداز انسانگرایانه به عنوان هدف توسعه سیاسی است. این نوشتار در پی واکاوی گونه‌شناسی فرهنگ‌سیاسی کشورهای اسلامی است که نیل به توسعه سیاسی را ممکن می‌گرداند.</span><span style="font-family: "B Lotus";" lang="FA"> </span> <span style="font-family: "B Lotus";" lang="FA">داده‌هایی که در مطالعه‌ی حاضر تجزیه و تحلیل شده‌اند از پایگاه پیمایش جهانی ارزش‌ها اخذ شده‌اند. از این پایگاه، داده‌های مربوط به سیزده کشور از موج پنجم (سال‌های 2005 تا 2008) اخذ شده که در مجموع 358/21 پرسشنامه را شامل می‌شود. در میان این کشورها نه کشور از کشورهای مسلمان هستند. کشور مرجع نروژ که دارای بالاترین نرخ و کشورهای ژاپن، استرالیا و بلغارستان به عنوان کشورهای دارای رتبه های میانی از نظر ارزش های رهاینده و البته دموکراتیک نیز نمونه های دیگر مورد مطالعه هستند.</span> <span style="font-family: "B Lotus";" lang="FA">نتایج تحقیق به دو شیوه و نگاه قابل تفسیر هستند: از منظر نخست نتایج مبتنی بر داده ها به ما یادآور می شوند که <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>فرهنگ سیاسی در کشورها متغیر بوده و می توان فرهنگ سیاسی کشورهای اسلامی را در سه رتبه متفاوت طبقه بندی نمود: در رتبه نخست کشور ترکیه؛ دسته دوم کشورهای ایران، مراکش، مالزی، اندونزی و عراق بالاخره دسته سوم شامل کشورهای مصر، مالی و اردن قرار می گیرد که شدت تفاوت ارزش‌های آنان با کشورهای دموکراتیک بیشتر است. از نگاه دوم چنین به نظر می رسد که مسیر دموکراسی در کشورهای اسلامی امری ممکن اما متنوع، پیچیده و تأمل‌برانگیز است.</span>