نشانه شناسی اجتماعی حضور زن در تصاویر کتاب‌های غیردرسی کودکان

Abstract

بررسی روشمند محتوای کتاب‌های کودکان به جهت نقش زیاد آنان در جامعه‌پذیری نسل آینده، موضوعی میان رشته‌ای است که در قلمرو علوم اجتماعی به‌طور عام و در جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی و نیز با رویکرد جنسیتی در مطالعات زنان به‌طور خاص مطرح است. جامعه آماری این پژوهش کتاب‌های گروه سنی الف است که نویسنده و تصویرگر ایرانی دارند و از سوی شورای کتاب کودک در زمینه تصویرگری در سال‌های 1395-1342 برگزیده شده‌اند. بیست کتاب با 716 تصویر، این ویژگی‌ها را داشت و تصاویر با کل شماری تحلیل شدند. روش این پژوهش کیفی و تحلیل نشانه‌شناسی اجتماعی است که نظریات هلیدی، کرس و ون لیون برای تحلیل تصاویر بکار رفته است. یافته‌ها حاوی گزارشی از افت و خیزهای موضوعی تصاویر کتاب کودک در نیم قرن گذشته و نیز نمایی از پرسوناژهای انسانی است که در قالب زنان در برابر چشم مخاطب قرار گرفته‌اند. همچنین نقش‌های اجتماعی زنان را معرفی کرده، به ارزش‌های ضمنی نظر داشته و روندهای تاریخی را پی می‌گیرد.