معماری ناجای آینده، رویکردی تمدنی

Abstract

مقام معظم رهبری در مراسم دانش‏آموختگی افسران ناجا در شهریور 1396 فرمودند: «نیروی انتظامی باید در طراز جمهوری اسلامی، دولت اسلامی و جامعه قرآنی باشد و تا رسیدن به این هدف فاصله داریم.» هنگامی که این خواسته را با تدابیر قبلی معظم له درباره اهداف و مراحل پنج‏گانه انقلاب اسلامی (انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن بین‏المللی اسلامی) تحلیل کنیم، نقش بی‏بدیل امنیت و ناجا در رویکرد تمدنی مد نظر ایشان روشن می‏شود. تمدن نوین اسلامی ‏ـ ایرانی دارای ویژگی‏های مهمی در چهار مقوله اصلی فکر، علم، معنویت و زندگی است که ابعاد و مشخصات آن بر مبنای یافته‏های مرکز الگوی اسلامی‏‏ـ ایرانی پیشرفت در قالب شش سرفصل مبانی، اصول، آرمان، رسالت، افق و تدابیر در مقاله تحلیل شده است. آماده‏سازی ناجا برای تحقق چنین تمدنی (با افق درازمدت حدود 50 سال) از طریق روش‏های مرسوم طرح‏ریزی و سازماندهی میسر نیست بلکه به الگوی خاصی نیاز است که به آن معماری سازمانی می‏گوییم. در این پژوهش با بهره‏گیری از اسناد ابلاغی به ناجا و پژوهش‏های انجام‏شده با روش توصیفی و کتابخانه‏ای، نظریات و چارچوب‏های مختلف معماری مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت یک الگوی کلان مرجع برای معماری ناجا ارائه شده است. در این الگو: اولاً، کلیت سازمان و کارکردهای آن ترسیم می‏شود. ثانیاً، با رویکرد آینده‏پژوهانه ویژگی‏ها و نقش‏های سازمان در محیط عمومی و تعاملی آتی تبیین می‏گردد. ثالثاً، اجزای اصلی و ارتباطات این اجزا با یکدیگر و با محیط تعاملی تعیین می‏شود. رابعاً، تمام فعالیت‏های فوق در چارچوب اهداف سازمان و ارزش‏های حاکم بر آن انجام می‏گیرد. خامساً، مشخصات و ویژگی‏های سخت‏افزاری و نرم‏افزاری زیرمجموعه تعیین و طراحی می‏شود.