بررسی مکی یا مدنی بودن سورۀ عادیات (با تأکید بر فضای نزول سوره)

Abstract

سورۀ عادیات یکی از سوره‏های اختلافی از نظر مکی و مدنی بودن است که اگر مکان نزول سوره تعیین شود، در تفسیر و شناخت بهتر آن نقش به‏سزایی دارد. برخی از مفسران به دلیل سوگندهای ابتدایی در خصوص اسبان جنگی، آن را مربوط به جهاد دانسته­اند که در مدینه واجب شده­ است. همچنین روایاتی که نزول سوره را بعد از غزوة ذات­السلاسل دانسته، آن را مدنی می‏داند. اما با دقت در سبک سوره که به روش سوره‏های مکی نازل شده و روایات صحیح در خصوص مکی بودن آن، مشخص می­شود این سوره مکی است و آیات ابتدایی سوره که در خصوص جنگ است، ربطی به جهاد ندارد تا دلیل مدنی بودن آن باشد. همچنین دلیل دیگر بر مکی بودن سوره، بحث محتوایی آن است که در آن سخن از معاد و قیامت مطرح شده که خود از ویژگی‏های سوره‏های مکی است و در نقلی موثق از امام علی(ع) آمده است که عادیات وصفی برای شتران در حج است. حال اگر عادیات به معنای اسب هم باشد، باز به معنای اسب جنگی است که با اسب جهادی متفاوت است؛ زیرا اسب جنگی در فرهنگ جاهلیت در بین اهل مکه جایگاهی ویژه داشته است.