پژوهشنامه تفسیر کلامی قرآن
مرور بر اساس
مجموعههای این پایگاه
ارسال های اخیر
-
نگاهی به آیات فقهی معابد اهل کتاب
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)گرچه اسلام همۀ احکام مساجد را بر معابد جاری نمیکند، در بسیاری از موارد معابد اهل کتاب را به دیدۀ مساجد مینگرد، از همینرو نماز خواندن مسلمان در معابد اهل کتاب را صحیح میداند. توصیۀ قرآن به بزرگداشت و تعظیم شعائر خداوند، ...
-
مقارنه دیدگاه ها در گستره عصمت گفتاری رسول خدا با محوریت آیات نخست سوره نجم
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)شرط اصلی تحقق رسالت، عصمت انسان منتخب بوده که این اندیشه از دیدگاه قرآن نیز ضروری دانسته شده است. در اثبات عصمت انبیا (ع) علاوه بر دلایل عقلی، از دلایل نقلی نیز بهره گرفتهاند. مسئلۀ پسین در حوزۀ عصمت، بررسی نگاه آموزههای ...
-
خاورشناسان و تطورات هرمنوتیک تفسیری شیعه؛تحلیل انتقادی آرای تاد لاوسن
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)تاد لاوسن از خاورشناسان معاصر، در مقالۀ هرمنوتیک تفسیر پیشامدرن اسلامی و شیعی تلاش دارد گونهها و تطور تاریخی رخداده در هرمنوتیک تفسیر شیعۀ دوازده امامی را توصیف و ارزیابی کند. بر پایۀ این مقاله ...
-
قبول ولایت از طرف سلطان جائر برداشت حکم فقهی از« آیۀ 55 سورۀ یوسف» در تفاسیر فریقین
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)مقالۀ حاضر به بررسی چگونگی استنباط حکم فقهی «قبول ولایت از طرف جائر» با تکیه بر آیات قصص قرآن و استناد به آیۀ کریمۀ «قَالَ اجْعَلْنِی عَلَى خَزَآئِنِ الأَرْضِ إِنِّی حَفِیظٌ عَلِیمٌ» (یوسف: 55) میپردازد. اندیشۀ سیاسی شیعه ...
-
مفهومشناسی واژۀ «شعر» و «شاعر» در قرآن کریم
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)نسبت دادن اتهام «شعر» به قرآن کریم و اتهام «شاعر» بودن به پیامبر اکرم (ص) از جمله اتهاماتی بود که مشرکان مطرح کردند تا به این طریق، الهی بودن قرآن را انکار کنند و بهدنبال آن رسالت پیامبر (ص) را زیر سؤال ببرند. هرچند در ...
-
بررسی بینامتنیت عهدین در دعای سمات
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)بینامتنیت بر این اندیشهاستوار است که هیچ متن مستقلی وجود ندارد، بلکه متون از یکدیگر وام میگیرند و میان آنها رابطۀ تنگاتنگ و دوسویهای وجود دارد. بر اساس این نظریه هر متنی زاییدۀ متون گذشته یا معاصر است؛ ...
-
گسترۀ معنایی آیۀ «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» با رویکردی فقهی از منظر مفسران فریقین
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)اخلاق بسترساز روابط اجتماعی است، بهنحوی که در نبود آن جامعه دچار گسست و شکست روحی و روانی میشود. نمیتوان بین فقه و اخلاق جدایی قائل شد؛ حکم شرعی، تشریعی است از جانب خداوند برای تنظیم زندگی انسان اعم از اینکه به افعال، ...
-
بررسی شناخت تقدیم و تأخیر در فهم قرآن با تکیه بر تفسیر تسنیم
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)تقدیم و تأخیر از جمله مسائلی است که در تفسیر و فهم قرآن به آن توجه میشود، مفسر گرانقدر آیتالله جوادی آملی از آن دسته افرادی است که در تفسیر آیات قرآن کریم، جوانب این امر را مورد توجه قرار میدهد که در واقع پرداختن به آن، ...
-
نظریۀ عدم اشتراک لفظی معنای عبادت در قرآن
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-12-22)اغلب مفسران عبادت در قرآن را مشترک لفظی دانستهاند. در حالیکه گوهر معنایی عبادت در لغت، خضوع بوده و خضوع در مقابل کسی یا چیزی بهعنوان رب بودن او، عبادت اوست. این معنا همۀ کاربردهای قرآنی این ماده را پوشش میدهد. بنابراین ...
-
احتمال در متعلَّق «شبهجمله» و نقش و تأثیر آن در تفسیر و ترجمۀ آیات وحی «موردپژوهی آیات قرآن کریم»
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)نحویان زبان عربی از «حرف جارة اصلی+ اسم مجرور» و «ظرف» با اصطلاح «شبهجمله» نام میبرند. شبهجملهها برای اینکه در ساختار کلامی جای گیرند و به ایفای نقش بپردازند، باید پیوند و ارتباط ویژهای با جزء دیگری از کلام داشته ...
-
معجم الأحادیث المعتبرة اثر جدیدی در حوزۀ نگارشهای حدیثی
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)محمد آصف محسنی از مراجع تقلید شیعه و از فعالان سیاسی افغانستان، بهتازگی چاپ دوم کتاب معجم الأحادیث المعتبرة اثرخویش را در هشت جلد منتشر کرده است. ترتیب چینش کتابهای فقهی و غیرفقهی در این کتاب، جدید و نشانگر نگاه ...
-
روش تفسیری علامه طباطبایی در«تفسیر البیان فی الموافقة بین الحدیث و القرآن»
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)علامه طباطبایی پیش از نگارش «المیزان فی تفسیر القرآن» در قم، تفسیر دیگری با نام «تفسیر البیان فی الموافقة بین الحدیث و القرآن» در زادگاهش تبریز نگاشت که پایههای اولیۀ المیزان محسوب میشود. سبک آن چنین است که علامه، ابتدا ...
-
نقد انگارۀ زمینهسازی ابن ابیجمهور احسایی برای اخباریگری
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)برخی معتقدند که حدیثپژوهی ابن ابیجمهور احسایی در سدۀ نهم و نوع عملکرد علمی وی، زمینهساز مکتب اخباریگری در سدههای بعدی شد و با این تحلیل، احسایی را در جریان نصگرایان و عقلستیزان جای دادهاند. این مقاله سعی دارد با ...
-
وحی بیانی و چیستی نطق محسوس قرآن (در پرتو آموزههای نهجالبلاغه)
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2015-09-23)سبک و نحوۀ سخن گفتن قرآن مجید با انسان، همواره یکی از خدشههای ذهنی انسان بهخصوص دینپژوهان معاصر است که ذهن آنها را میگزد. به باور نویسنده قالب تجلی این سبک را باید در حقیقتی به نام «نطق قرآن» جستوجو کرد. بر اساس قراین ...
-
تبیین راههای اثبات وجود خدا از دیدگاه نهجالبلاغه و تطبیق آن با قرآن
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2014-09-23)خداشناسی از موضوعات بسیار اساسی و حائز اهمیت در قرآن کریم و بیانات ائمه (علیهمالسلام) است. در موارد فراوانی از آیات قرآن و کلام ائمۀ اطهار بهویژه حضرت علی (ع)، با تعابیر مختلف به راههای خداشناسی اشاره شده است، از مهمترین ...
-
تشابهها و تفاوتهای معتزله و نومعتزله در رهیافت ادبی به قرآن
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2014-09-23)معتزله و نومعتزله دو جریان فکری عقلگرا هستند که تفسیر ادبی قرآن را مورد عنایت ویژه قرار دادند. رویکرد ادبی معتزله در تفسیر قرآن از تفکر کلامی آنها برخاسته بود و آموزههایی همانند اعتقاد به خلق قرآن و وجود مجاز و راه داشتن ...
-
بررسی مقالۀ «شراب» از دایرةالمعارف قرآن لیدن
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2014-09-23)در این نوشتار، مقالۀ انگلیسی «شراب» (wine) نوشتۀ کاترین کوانی از دایرةالمعارف قرآن لیدن (Encyclopedia Of the Quran)، جلد 5، صفحات 481 - 483 ترجمه شده و سپس با استفاده از کتابهای فقهی، تفسیری و لغوی شیعه و سنی و برخی مواد ...
-
مراد از سبب، بهعنوان راز ظفرمندی ذوالقرنین
(پردیس فارابی دانشگاه تهران, 2014-09-23)با عنایت به حقیقت اتصال قرآن به خزانۀ علم الهی، در این مقاله تلاش شده تا با روش بررسی آرای مفسران، حقایق مسلم دینی و تطبیق و تحلیل آنها، به رمزگشایی از اشارات رازآلود قرآن به ظفرمندی بیبدیل ذوالقرنین در طراحی و تأسیس ...
