نقشِ شاهدهای شعریِ فرهنگ‌ها در تصحیحِ بیت‌هایی از سنایی و مولوی

Abstract

آوردنِ شاهدهای شعری، از سنّت‌های ویژه در فرهنگ‌نویسی فارسی به شمار می‌رود. این شاهدها با همۀ معایب؛ از بدخوانی و احتمال تصحیف تا واژه‌سازی‌های ناروای فرهنگ‌نویسان، می‌توانند گه‌گاه مصححان را در تصحیح برخی متون یاری رسانند. البته چون ضبط بسیاری از این شاهدها خطاست، مصححان نیز در اکثر موارد چندان به آنها اهمیت نداده‌اند، اما با توجه به اینکه فرهنگ‌نویسان قدیم، احتمالاً نسخه‌هایی نزدیک‌تر به روزگارِ تألیفِ آثارِ کهن در اختیار داشته‌اند، از شاهدهای شعری این فرهنگ‌های لغت، همانند نسخه‌بدل می‌توان استفاده کرد و در تصحیح متون از آنها بهره جُست. در این جُستار بر پایۀ برخی شاهدهای شعری سنایی و مولوی در فرهنگ‌های لغت و عموماً فرهنگ جهانگیری، پیشنهادهایی برای تصحیح این بیت‌ها مطرح شده‌است.