در جست‌وجوی مفهوم دستور آموزشی در آموزش زبان دوم؛ مطالعه‌ای تاریخی و روش‌شناختی

Abstract

در 40 سال گذشته اختلاف نظرها و مناقشه‌های بسیاری پیرامون آموزش دستور در برنامه‌های آموزش زبان دوم و جایگاه آن در برنامۀ زبان‌آموزی رخ داده، بویژه طرح دیدگاه‌های زبان‌شناسی بر آموزش دستور تأثیر بسزایی گذاشته‌است. برخی رویکردها دستور را هستۀ مرکزی آموزش زبان دوم به‌شمار آورده و برخی آن را مهم‌ترین مانع پیشرفت در آموزش زبان دوم دانسته‌اند. پژوهش حاضر با مروری فشرده‌ و انتقادی بر آرای برخی متخصصان این حوزه، زمینه‌های پیدایش دستور آموزشی و سیر شکل‌گیری و تکامل این اصطلاح را بررسی می‌نماید. در این بررسی به مهم‌ترین ویژگی‌های دستور آموزشی ازجمله همراهی صورت، معنا و کاربرد، پیکره‌بنیادی، توجه به بازخورد، زبان‌آموزمحوری و ترکیب روش‌های آموزش صریح و ضمنی اشاره شده‌است. این مطالعه نشان می‌دهد که پیوستار آموزش دستور در زبان دوم از تمرکز افراطی بر آموزش دستور به سمت حذف دستور حرکت کرد و در ادامه براساس پژوهش‌های تجربی فراوان، به تمرکز منطقی بر آموزش دستور بازگشت، تمرکزی که از آن به‌عنوان دستور آموزشی یاد می‌شود. امروزه، دستور آموزشی به اعتبار مخاطب خاص، روش تدریس متفاوت و انطباق با برنامۀ درسی و رویکردهای آموزش زبان دوم، گونۀ مستقلی از دستور به ‌شمار می‌آید.