نظامِ «فعل» در گویشِ «انارکی»: مقوله‌های «واژمعنایی» و، نظامِ مطابقۀ «انشقاقی»

Abstract

انارک، از بخش­های شهرستان نائین، در شرق استان اصفهان است. داده­های انارکی حاکی­اند که در این گویش، نشانۀ هر سه وجه امری، اخباری و التزامی، یکسان و پیشوندe- است. نشانه­های زمان گذشته و نفی در این گویش به ترتیب پسوند-tو پیشوندna- هستند، با این توضیح که زمان گذشته در بسیاری از افعال انارکی، با «نظام مطابقۀ انشقاقی» این گویش نیز رمزگذاری می­شود. با این نظام دو شقی و نادر، جایگاه و مقولۀ ساختواژی نشانه­های مطابقه نسبت به زمان تغییر می­کند، به­طوری­که در زمان حال، صورت پسوند و در زمان گذشته، صورت پیش­بست دارند. واکاوی وضعیت حاضر در این گویش از آن­رو اهمیت دارد که نشانه­های مطابقه، در غالب زبان­های دنیا، وندهای تصریفی هستند و به دلیل اصل «وابستگی» گرایش به کسب آخرین جایگاه در فعل دارند. با وجود این، مشاهده می­شود که داده­های انارکی، اصل جهانی «وابستگی» را نقض و مطابقۀ فاعلی را در زمان گذشته با واژه‌بست و نیز در نزدیک­ترین نشانه به پایه برقرار می­کند.