تحلیل نظری سرمایه اجتماعی با تأکید بر تأثیر آن بر مهاجرت، نظم و امنیت اجتماعی

Abstract

سرمایه اجتماعی یکی از مهمترین چهارچوب های نظری در حوزه نظریه پردازی جامعه شناختی، جامعه شناسی اقتصادی و توسعه است. رهیافت نظری در قالب این مفهوم اساساً بر بازدهی سرمایه در اشکال و انواع اجتماعی آن همچون میزان تأثیرگذاری فرد در گروه های اجتماعی عضو و افزایش اقتدار وی در انواع حوزه های اجتماعی اذعان دارند. علی رغم تدثیر مثبت سرمایه اجتماعی در افزایش ضریب ارتباطات انسانی و اجتماعی به نظر می رسد این مفهوم در بررسی دقیق و موشکافانه در برخی از حوزه های بررسی جامعه شناختی و با ادبیات مرتونی دارای کژرفتاری (کارکرد منفی) بوده و نقش مثبت خود را از دست می دهد. یکی از حوزه های مورد بررسی حوزه مهاجرت است که به نظر می رسد تأثیر و نقش و نقش عامل سرمایه اجتماعی در این حوزه همواره دارای نقشی منفی بوده و عملاً باعث افزایش مهاجرت های بی رویه می شود. حوزه دیگر مورد بررسی، حوزه امنیت اجتماعی است، نظریه پردازان حوزه حوزه امنیت اجتماعی همواره از دولت ها به عنوان کارگزاران تضمین امنیت اجتماعی شهروندان نام برده و بر نقش سرمایه اجتماعی در افزایش ضریب امنیت اجتماعی در تأکید کرده اند. در مقاله حاضر، کوشش بر آن است تا با گریز از سپهر نظری مرسوم بر تأکید مؤکد بر نقش مثبت فاکتورهایی همچون سرمایه اجتماعی و با دیدی انتقادی تأثیر آن را بر دو حوزه بسیار مهم و تأثیرگذار تحولات و مسائل اجتماعی کشور مخصوصاً، کلان شهر تبریز یعنی مهاجرت و امنیت اجتماعی مورد بررسی و کنکاش نظری قرار داده تا ابعاد و روایای دیگری از رابطه بین این متغیرها در کلان شهر یاد شده روشن شود.