نگرهی کارکردی به جلوههای صوتی فیلم

Abstract

به مجموعه‌ی تلاش‌هایی که نظریه‌پردازان سینمایی، برای شناسایی و طبقه‌بندی تأثیر جلوه‌های صوتی، و بطور کلی صدا در فیلم به انجام رسانده‌اند، کارکردگرایی گفته می‌شود. علت این نام‌گذاری این است که این متفکران، مانند بالاژ، کراکوئر و دیگران، تأثیر اصوات را با عنوان کارکرد(هایی) برای صدای فیلم³ دسته‌بندی می‌کنند. در این مقاله قصد داریم به مطالعه‌ی پرسش‌های اساسی کارکردگرایان پیرامون ماده‌ی خام، دامنه، فرآیند و شیوه‌های تأثیر جلوه‌ی صوتی بپردازیم. از این‌ رو ابتدا متغیرهای کیفیت فیزیکی، همگامی‏ و همگرایی را وضع خواهیم کرد. فرض بر این است که این متغیرها، مشخص‌کننده‌ی ماهیت و چگونگی فرآیند تأثیر جلوه‌های صوتی، در نتیجه کارکرد (یا کارکردهای) آن‏ها هستند. گام بعدی، آزمودن این متغیرها با مطالعه‌ی کارکردهای شناسایی‌شده برای جلوه‌های صوتی در فیلم است (شیوه‌ها). این بررسی علاوه بر آزمودن متغیرها، ما را برای متمایز دانستن جلوه‌های صوتی از سایر اصوات فیلم (موسیقی و گفتار) یاری می‌دهد (دامنه). تلاش شده است مطالعه‌ی جاری با ذکر نمونه‌هایی از سینمای ایران و جهان غنی‌تر و کاربردی‌تر شود. در پایان، به‌وسیله‌ی اجتماع متغیرها در مفهوم وضعیت انطباق، ماده‌ی خامی ‏نظری برای جلوه‌های صوتی در شکلِ فیلم طرح خواهیم کرد، چنان که ادراک نسبت میان اجزای سازنده‌ی آن، فرآیند تأثیر جلوه‌های صوتی را نیز آشکار می‌کند