عدالت و سیاست‌گذاری تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران؛ جایگاه و دلالت‌ها

Abstract

تنوع قومی در هر کشوری نیازمند سیاست‌گذاری متناسب با مبانی نظام سیاسی و وضعیت تنوع در آن کشور است و ایران از جمله کشورهای دارای تنوع قومی محسوب می‌‌شود. عدالت در نظام جمهوری اسلامی ایران یک گفتمان اساسی و عامل مشروعیت‌بخش به‌شمار می‌رود و باید سیاست‌گذاری بر مبنای آن انجام شود. بنابراین، عدالت در سیاست‌گذاری تنوع قومی در این کشور، هم دارای جایگاه و اهمیت است و هم دلالت‌هایی را به‌جای می‌گذارد. این مقاله با روش اسنادی و با بهره‌گیری از منابع و اسناد موجود، ضمن انتخاب رویکرد و تعریف عدالت در آن، به وضع اشیاء در مواضع خودشان به عنوان چارچوب نظری مختار، به بررسی جایگاه و اهمیت عدالت در سیاست‌گذاری تنوع قومی از سه منظر می‌پردازد؛ اول، از جنبه نظری که با ارائه تئوری‌ها به تبیین رابطه عدالت و بروز بحران‌های قومی می‌پردازند. دوم، از جنیه عینی و میدانی به نتایج پیمایش‌‌هایی اشاره دارد که جایگاه عدالت را در سیاست‌گذاری تنوع قومی نشان می‌دهد و سوم، از جنبه جایگاه عدالت در اسناد بالادستی مرتبط با حوزه قومی. میزان حجم این پرداختن به این موضوع نشان از اهمیت بحث عدالت در سیاست‌گذاری دارد. در گام بعد نیز دلالت‌های اتخاذ رویکرد عادلانه در سیاست‌گذاری تنوع قومی در جمهوری اسلامی ایران استخراج شده است. بررسی‌ها و مطالعات نشان می‌دهد دلالت‌های اصولی، هدفی، فرآیندی، سیاستی و ساختاری از اتخاذ رویکرد عادلانه در سیاست‌گذاری تنوع قومی نشئت می‌گیرند.