مصادره اموال کارگزاران حکومتی در ایران دوره اسلامی تا پایان صفویان

Abstract

در سنت اسلامی، مصادره اموال صاحب‌منصبان متخلف، دست‌کم از زمان خلیفه دوم چونان تنبیهی اداری به­ کار گرفته می‌شده است، این شیوه با وجود چنین کارکردی، به­ سرعت به یکی از راه­های کسب درآمد در دولت­های مسلمان بدل شد. در پژوهش حاضر ضمن بررسی تحولات مفهوم مصادره، حوزه کاربردی این اصطلاح، به­ ویژه در محدوده قلمرو دولت­های حاکم بر ایران تا پایان عصر صفوی بررسی شده است. نویسندگان کوشیده­ اند از میان گزارش­های ناظر بر انواع مصادره‌هایی که در ایران دور‌ه اسلامی روی داده، تاریخچه­ ای از مصادره اموال کارگزاران دولتی ترتیب دهند و درضمن آن نشان دهند که مصادره در ساختارهای معطوف به تأمین مالی این دولت­ها به­ عنوان یک منبع درآمدِ دست‌کم تکمیلی و قابل پیش‌بینی و برنامه‌پذیر، سخت محل توجه بوده است.