پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی

ارسال های اخیر

  • بازتاب مفاهیم اعتقادی و مبانی فکری انقلاب اسلامی در نخستین نسل از مسکوکات جمهوری اسلامی ایران (مطالعة موردی: سکه‌های یادبودی مضروب در سال 1358 ش) 

    حسینی, سید رضا؛ طاهری دلخوش, مهدی (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2024-01-21)
    انقلاب اسلامی ایران، تحول سیاسی-اجتماعی عظیم، فراگیر و شگرفی بود که تأثیرات خطیر آن، جمیع ساحات فرهنگی و تمدنی این کشور پهناور را دچار دگردیسی ژرف و ماندگاری نمود. این تغییرات، هنگامی نمایان‌تر شد که مولود سیاسی انقلاب ...

  • «حُسن‌الخط» و «خط ‌نیکو» در آداب کتابت پس از اسلام 

    گودرزی, مصطفی؛ جباری, صداقت؛ فدایی, محمد (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2024-01-21)
    دربارة خوشنویسی و زیبا نوشتن در فرهنگ ایرانی-اسلامی دوگونه متن وجود دارد؛ یکی، رساله‌های مستقل و مختص خوشنویسی که خط را بر اساس مفهوم اصول تعریف کرده‌اند و دیگری، متون عمومی‌تری که در آنها، خط ذیل مفهوم کتابت و آیین دبیری ...

  • «قانون‌نویسیِ تنظیماتی» در عصرِ ناصری 

    بوستان‌افروز, محمدتقی؛ عامری گلستانی, حامد؛ توسلی, مجید (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2024-01-21)
    یکی از نواحی کمترشناخته‌شده در تاریخ تجددِ ایران، کوشش‌هایی است که دربارة «قانون‌نویسی» در عصرِ قاجار تا پیش از تشکیل مجلس شورای ملی انجام شد. بخش مهمی از این تلاش‌ها، مبتنی بر رویکرد تنظیمات بود که در این پژوهش با عنوان ...

  • مقایسة کاربرد نمادین رنگ در نگارة سیر شبانة پیامبر (ص) به‌سوی مسجدالاقصی (معراج‌نامة میرحیدر و نگارة معراج سلطان محمد) 

    عارف پور, الهه؛ خیرالهی ازناوله, مژگان (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2024-01-21)
    معراج در دوره‌های متفاوت اسلامی مورد توجة نگارگران بوده است. نگارگر تمایل داشته که عالمِ مثال را تصویرگری کند، برای این منظور تا حد ممکن از عنصر خیال استفاده کرده است. رنگ را می‌توان یکی از عناصر اصلی و کاربردی در این راستا ...

  • مدرنیته و نفوذ معماری دفاعی سبک اروپایی در شهر ایرانی- اسلامی اردبیل در قرن 19 میلادی (مطالعه موردی: نارین قلعه) 

    پورکریمی, پرویز؛ شهبازی شیران, حبیب (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2023-02-20)
    مدرنیته و فناوری از گذشته تا کنون از عوامل موثر در تغییر فضاهای معماری و شهرسازی به‌شمار می‌آمده و زمینه‌ساز تغییراتی در هویت و سازمان فضایی و کالبدی سکونتگاه‌های انسانی بوده است. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد است تا تاثیر ...

  • نشانه‌های سنت پزشکی هند در آثار پزشکان ایرانی در قرن دهم ق، مطالعۀ موردی: خلاصۀ التجارب و علاجات داراشکوهی (طب داراشکوه) 

    عمادی, عبدالرسول؛ طوقانی, ابوذر (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    سنتهای پزشکی ایران و هند در قرون متمادی با یکدیگر در تعامل بوده و بر غنای هم افزوده‌اند. سنت پزشکی هندی متاثر از آیورودا است که قرنها تنها ابزار پزشکی آن دیار بوده و بعدها در تعامل با سایر سنن پزشکی چون ‌آیین ‌بودا، ‌دائو، ...

  • نقدی فلسفی بر مفهوم «معماری اسلامی» با رویکردی آسیب‌‌شناسانه 

    سیدین, سیدامین (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    بررسی رابطه‌ میان معماری و اسلام باتوجه به ماهیت‌ معماری، زمینه را برای فهم مناسبی از معماری اسلامی پدید می‌آورد. پژوهش حاضر با هدف تبیین ماهوی مفهوم معماری اسلامی به روش پدیدارشناسی تألیف شده ‌است و کوشیده‌ایم با حرکت از ...

  • تبیین موقعیت تجاری بغداد در دورۀ اول خلافت عباسی (132-232 ق) 

    سلمانی گواری, ابوالفضل؛ خسروی, ابوذر (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    با­ظهور حاکمیت عباسیان در بین­النهرین و بنای بغداد به عنوان دارالخلافه، اهمیت سیاسی و اقتصادی آن منطقه به طور محسوسی رشد یافت. این شهر از اواسط سدۀ دوم ق به یکی از مراکز عمدۀ تحولات اقتصادی جهان اسلام تبدیل شد و با توجه ...

  • بررسی تطبیقی «حُسن ‌وضع» در قطعات نستعلیق میرعماد حسنی‌سیفی‌قزوینی و علی‌رضا عباسی 

    گلستان, آمنه؛ قلیچ‌خانی, حمیدرضا؛ قمری, فاطمه (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    میرعماد حسنی­سیفی­­قزوینی و علی­رضا عباسی از خوشنویسان مطرح دوره صفوی بوده‌اند. میرعماد در ­نستعلیق  تبحر داشت و علی‌رضا عباسی در سه قلم نسخ، ثلث و نستعلیق.  در پژوهش حاضر به بررسی تفاوت­های­ ترکیب­بندی در قطعات نستعلیق ...

  • تبیین مسألۀ اقطاع در دورۀ غزنویان (582 ـ 351 ق) 

    کاظمی, سجاد (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    اقطاع در اشکال مختلف همواره یکی از شیوه‏های مسلط نظام زمین‏داری، به ویژه در سده‏های نخستین و میانۀ تاریخ ایران بوده‏ است. این نوع زمین‏داری در دورۀ غزنویان به سبب اتکا بر نظام غنیمت‏گیری چندان رواج نیافت. بنابر قاعده، آنگاه ...

  • آگاهی و تصوّر نقشه‌نگاران اروپاییِ قرن 16 تا 18م از محدودۀ سرزمینی ایران با هند (با تکیه بر نقشه‌های ایرانِ صفوی) 

    ملازئی, یاسر (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    یکی از منابع قابل‌توجه از ایران دورۀ صفویه، نقشه‌های تاریخی است که اروپایی ها در قرون 16 تا 18م ترسیم کرده‌اند. این نقشه‌ها، اطلاعات قابل‌توجهی از محدودۀ سرزمینی ایران را با همسایگان به ویژه هند نمایان می‌کنند. در پژوهش ...

  • نقد و بررسی رسالۀ در معرفت موسیقی منسوب به دورۀ صفوی: تحلیل تطبیقی در مکاتب علم موسیقی 

    هدایت‌زاده, نکیسا؛ بنی‌اردلان, اسماعیل؛ اسعدی, هومان (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2022-02-20)
    در میان نسخه‌های برجای مانده از رسائل موسیقی، هویت مؤلف، تاریخ و محل تألیف برخی از آنها به درستی مشخص نیست. تألیف بیشتر این رسائل به دورۀ صفوی (۹۰۵- ۱۱۴۸ ق) منسوب است و از نظر صورت و محتوا نیز مشخصات خاصی دارند.یکی از این ...

  • آموزش زنان در دوره‌ی صفویه؛ زنان بیوت علمای شیعه 

    کرمی, سمیه؛ مخبردزفولی, فهیمه (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    اطلاعات ما از زنان ایرانی در سراسر تاریخ دوره­ی اسلامی همواره کاستی­هایی داشته است و ساختارهای سیاسی و اجتماعی مردسالارانه، زنان را در جایگاه فروتری نسبت به مردان نشانده­اند. منابع تاریخی دوره­ی صفویه نیز به سبب برخی ...

  • عطرشناسی در سنت داروشناسی دورۀ اسلامی از سدۀ سوم تا نهم قمری 

    کرامتی, یونس؛ قوسی, محسن (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    در بیشتر آثار داروشناسی دورۀ اسلامی، به مواد خوشبوی و از جمله آنچه در متون دورۀ اسلامی عطر انگاشته می‌شد، توجه شده است. در این آثار ضمن برشمردن ویژگی‌های دارویی هر عطر، اجناس مختلف آن و مناطقی که هر جنس در آنجا به دست ...

  • دو معنای «اصول» و «اختلاف» در «اجزای خط» (در متن‌ها و رساله‌های فارسی- مربوط به خوشنویسی- از سده‌ی هفتم تا چهاردهم هجری) 

    فدایی, محمد (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    در سنت آموزش خوشنویسی در ایران که اینک نیز جریان دارد، برای خوشنویسی دوازده جزو و گاهی به اشتباه دوازده اصل/ قاعده بر می‌شمارند و هنرجو خوشنویسی را بر اساس آموزش عملی مذکور می‌آموزد، اما از رساله های کهن خوشنویسی چنین ...

  • بررسی پدیده گرانی و راه‌های مقابله با آن در مصر دوره ممالیک بحری 

    برزگر, ولی اله؛ عسگری, فاطمه (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    گرانی از جمله معضلاتی بود که مصری‌ها در بیشتر سال‌های حاکمیت ممالیک بحری، با آن مواجه بودند. علل مختلفی در بروز پدیدۀ گرانی در این دوره تاثیر داشت که در نگاهی کلی می‌توان آن‌ها را به دو دسته عوامل طبیعی و عوامل انسانی تقسیم ...

  • راه‌های آشنایی مسلمانان سده‌های نخست هجری با فرهنگ دینی زردشتی 

    زروانی, مجتبی؛ صادق زاده دربان, فیروزه (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    پس از فروپاشی پادشاهی ساسانی و فتح ایران به دست مسلمانان، مواجهۀ اعراب مسلمان با ایرانیانی که بر دین کهن زردشتی بودند، بیشتر شد و به‌دنبال آن، ارتباط میان آنها فزونی گرفت. یکی از پی‌آمدهای این روابط، هم در سطح سیاسی و ...

  • تاریخ اجتماعی کمربند در پوشاک رسمی و روزانۀ جهان سنتی اسلام 

    ذیلابی, نگار (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    کمربند، علاوه بر نگاهداشتن پوشاک قسمت پایین‌تن و جمع‌کردن کمر در لباس‌های رو، بر اساس تنوع آن در جنس، گونه، رنگ و تزیینات، در دوره‌های مختلف در جهان اسلام دلالت‌های متنوع اجتماعی نیز داشته است. در این پژوهش، این پرسش بررسی ...

  • نقش و جایگاه علماء در دورۀ فترت افغان و پادشاهی افشاریه (1135ق-1163ق) 

    دهقانی, مهدی (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    در عصر آشوب‌های سیاسی پس از سقوط حکومت صفویه، به سبب ضدیت افغان‌ها و نادرشاه افشار با نقش آفرینی مؤثر علماء، بسیاری از آنان به قتل‌ آمدند یا به سرزمین‌های دیگر تبعید شدند، ولی آنان همچنان پیوندهای آموزشی و اجتماعی خود را ...

  • اصلاح سال 375 تقویم یزدگردی برمبنای روایت فرنبغ سروش 

    دالوند, حمیدرضا (دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهرانUniversity of Tehran, Faculty of Theology and Islamic studies, 2021-02-19)
    تقویم یزدگردی بخشی از میراث ایرانی است که مسلمانان بی‌کم‌و‌کاست به همان شیوه و مبنای ساسانی پذیرفتند و آن را برای امور دیوانی و مالی به کار گرفتند، اما پس از دو و نیم سده، به سبب ماهیت گردشی و نقصان آن دچار مشکل شدند و ...

View more