تأثیرگذارترین پژوهشگران در حوزۀ آی ‌متریکس: نگاهی ترکیبی به شاخص‌های تأثیرگذاری

Abstract

<strong>هدف</strong>: در این پژوهش بر آنیم تا تأثیرگذارترین پژوهشگران حوزۀ آی متریکس، با استفاده از شاخص‌های نفوذ اندیشه‌ای و اجتماعی شناسایی شوند. با این هدف از شاخص‌های منتخب خانوادۀ اچ (شاخص اچ، شاخص جی، و شاخص اچ. سی) برای تعیین نفوذ اندیشه‌ای پژوهشگران از مرکزیت‌های هم‌تألیفی (مرکزیت رتبه، مرکزیت بینابینی، و مرکزیت نزدیکی) استفاده شده است. <strong>روش</strong>: پژوهش حاضر با استفاده از روش کتاب‌سنجی و همچنین رویکرد تحلیل شبکه‌های اجتماعی انجام گرفته است. جامعۀ پژوهش حاضر را تمامی مقاله‌های حوزۀ آی ‌متریکس تشکیل می‌دهد که در بازۀ زمانی 1978 تا 2014 در وبگاه علوم نمایه شده‌اند و تعداد آنها 5944 رکورد است. برای محاسبۀ شاخص‌های مرکزیت و شاخص اچ از نرم‌افزارهای یو. سی. آی نت و بایب اکسل استفاده شده است؛ شاخص‌ جی و شاخص اچ. سی نیز به‌صورت دستی و با فرمول‌نوبسی در نرم‌افزار اکسل محاسبه شده‌اند. پس از محاسبۀ همۀ شاخص‌های کاربردی در پژوهش، با استفاده از بسته‌های نرم‌افزاری اس. پی. اس. اس و لیزرل به پرسش‌های همبستگی پاسخ داده شده است. <strong>یافته‌ها</strong>: بررسی رابطۀ بین نمره‌های مرکزیت (نفوذ اجتماعی) و کارایی، حاکی از آن بود که بین سه نوع مرکزیت رتبه، بینابینی، و نزدیکی از یک طرف و کارایی از طرف دیگر، همبستگی مثبتی وجود دارد. نتایج مربوط به همبستگی میان شاخص‌های نفوذ اجتماعی و شاخص‌های نفوذ اندیشه‌ای، حاکی از وجود همبستگی مثبت بین این دو نوع نفوذ بود. به‌طور کلی و با توجه به پرونده‌های انفرادیِ ایجاد‌شده بر مبنای جمیع شاخص‌های اندیشه‌ای و اجتماعی که بر اساس مجموعه نمرات حاصل از شش شاخص اچ، اچ. جی، اچ. سی، مرکزیت رتبه، بینابینی، و نزدیکی محاسبه شد، به‌نظر می‌رسد «لیدسدورف» و «کوشا» به‌ترتیب تأثیرگذارترین پژوهشگران حوزۀ آی‌ متریکس در سطح جهان و ایران هستند. <strong>اصالت</strong>: با توجه به یافته‌های حاصل از این پژوهش، به‌نظر می‌رسد که استفاده از شاخص‌های ترکیبی در حد متعادل، بینش به‌نسبت عادلانه و واضح‌تری دربارۀ وضعیت و تأثیرگذاری پژوهشگران در یک حوزۀ علمی خاص به‌وجود می‌آورد. پس می‌توان برای هر یک از پژوهشگران پرونده‌ای انفرادی ایجاد کرد، به‌طوری که از نتایج به‌دست‌آمده، برای تصمیم‌گیری‌های مهمی نظیر کمیته‌های ترفیع و ارتقا، استخدام، اعطای درجه‌های پژوهشی و سایر موارد مشابه استفاده شود.