تحلیل شبکه‌ای جاذبه‌ها در برنامه‌ریزی گردشگری ( مطالعه موردی: جاذبه های شهرستان کاشان)

Abstract

<strong>برنامه‌ریزی گردشگری نیازمند درک تعامل میان عرضه و تقاضا و تأثیر و تأثر هریک در ارتباط با دیگری است؛ از این‌رو، برنامه</strong><strong>‌</strong><strong>ریزی مقصد گردشگری از عوامل مهم برنامه‌ریزی توسعه است. در سیستم گردشگری تنها تقاضا و افزایش تقاضا اهمیت ندارد، بلکه به‌عنوان عرضه‌کنندة مدیریت مقصد به هماهنگ</strong><strong>‌</strong><strong>کردن و همیاری عناصر گردشگری نیاز است. در این بین، تحلیل شبکه از جمله به‌روزترین و کارآمدترین تحلیل</strong><strong>‌</strong><strong>هاست که از طریق پیوند کانون‌های کوچک، قدرت آن‌ها را در برابر مراکز برتر افزایش می</strong><strong>‌</strong><strong>دهد. با توجه به ضعف قدرت جاذبه و پراکندگی بسیاری از مقاصد گردشگری، ساماندهی آن‌ها در قالب شبکه به هم</strong><strong>‌</strong><strong>افزایی توان این مقاصد کمک می</strong><strong>‌</strong><strong>کند؛ از این‌رو، تحلیل شبکه</strong><strong>‌</strong><strong>ای و کاربردهای آن در توسعة گردشگری منطقه</strong><strong>‌</strong><strong>ای ضروری است. تاکنون جایگاه واقعی شهرستان کاشان با وجود جاذبه</strong><strong>‌</strong><strong>ها و پتانسیل</strong><strong>‌</strong><strong>های فرهنگی و گردشگری هنوز مشخص نشده و پراکندگی جاذبه</strong><strong>‌</strong><strong>ها و نزدیکی به کلان‌شهرهایی چون تهران و اصفهان سبب شده است بیشتر گردشگران سفری یک‌روزه به این شهر داشته باشند. در این مطالعه با هدف افزایش قدرت رقابت این جاذبه</strong><strong>‌</strong><strong>ها در چارچوب نظریة شبکه از </strong><strong>روش</strong><strong>توصیفی</strong><strong>-</strong><strong>تحلیلی</strong><strong>استفاده، و داده‌های پژوهش با </strong><strong>روش</strong><strong>پیمایش میدانی گردآوری شده است</strong><strong>. جامعة آماری را یک میلیون و 164 هزار و 124 گردشگر شهرستان کاشان در مدت یک سال گذشته تشکیل داده‌اند که با استفاده از مدل نمونه‌گیری کوکران، داده</strong><strong>‌</strong><strong>های این مطالعه از نمونه‌ای به تعداد 483 جمع‌آوری شده است. داده</strong><strong>‌</strong><strong>ها</strong><strong>با استفاده از نرم‌افزارهای </strong><strong>SPSS</strong><strong>, </strong><strong>NODEXL,UCINET,GIS</strong><strong> تحلیل، و </strong><strong>تراکم،</strong><strong>درجه،</strong><strong>تقابل</strong><strong>،</strong><strong>انتقال‌پذیری و </strong><strong>E-I</strong><strong> محاسبه و گراف روابط</strong><strong>جاذبه‌ها ترسیم شده است</strong><strong>.</strong><strong> نتایج نیز بیان می‌کند که میزان ارتباط جاذبه</strong><strong>‌</strong><strong>ها ضعیف و کم است؛ به همین دلیل بیشتر گردشگران از جاذبه‌های شاخص منطقه بازدید می‌کنند. درنتیجه رسوب هزینه‌های گردشگران در منطقه کم، و برای توسعة منطقه ناکافی است؛ از این‌رو باید در مدیریت توسعة منطقه و گردشگری تلاش کرد تا با تقویت ارتباط بین جاذبه</strong><strong>‌</strong><strong>های منطقه، این شکاف کاهش یابد و با برقراری شبکة کامل و هم</strong><strong>‌</strong><strong>پیوند زمینه برای استفادة بهینه از جاذبه‌های منطقه فراهم شود.</strong>