بررسی مولفه‌های سرمایه انسانی سازمان با رویکرد تهذیبی از منظر قرآن

Abstract

زمینه و هدف: عنوان سرمایه انسانی، جدیدترین دیدگاه درباره انسان در سازمان‌ها است که از دهه پنجاه قرن بیستم نمود پیدا کرده و در دهه‌های بعد از آن صاحب‌نظران در این زمینه به‌طور دقیق قلم‌فرسایی کرده‌اند. این رویکرد بیان می‌دارد، ارزشمندترین دارایی، تنها مزیت رقابتی و مهم‌ترین عامل در نوآوری، بهره‌وری و بازسازی راهبردی سازمان، سرمایه انسانی آن است. اگرچه این مهم درباره انسان‌های سازمان‌ برای رسیدن به اهداف شخصی و مادی بیان شده است، ولی توجه به شخصیت و معنویت انسان در این دیدگاه، با ارزش‌ترین سرمایه یک جامعه و سازمان است. روش: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی – تحلیلی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا با رویکرد قیاسی، در دو مرحله انجام شد و ابتدا مقوله‌ها در دانش منابع انسانی بررسی شد و سپس هریک از این مولفه‌ها در قرآن تبیین و موردکاوی شده است. شیوه جمع آورى داده‌ها، اسنادی و نمونه پژوهش کل متن قرآن کریم است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در مطالعه اکتشافی برای سرمایه انسانی 21 مولفه، با فراوانی 227 فیش، به‌عنوان مقوله‌های پژوهش به‌دست آمد. در مطالعه تحلیلی 15 مورد از آن‌ها با فراوانی 238 آیه به‌عنوان فیش پژوهش از 74 سوره، مورد تأیید قرآن قرارگرفت. نتایج: تحلیل و بررسی داده‌های پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه انسانی‌ سازمان از منظر قرآن با رویکرد تهذیبی، دارای ابعاد سه‌گانه‌، 15 مولفه‌ و 25 شاخص استکه این اوصاف در دانش مدیریت به‌عنوان ویژگی‌های شخصی، یادگیری و مهارتی سرمایه انسانی بیان شده است.