ارزیابی تنوع ژنتیکی آویشن‌های بومی ایران (Thymus spp.) با استفاده از نشانگرهای ملکولی ISSR

Abstract

<strong>آویشن یکی از پرمصرف‌ترین و ارزشمندترین گیاهان دارویی جهان است. در این پژوهش، تنوع ژنتیکی 22 جمعیت از آویشن‏های بومی ایران از چهار گونه </strong><strong><em>T. deanensis ,T. Pubescence ,Thymus kotschyanus</em></strong><strong> و </strong><strong><em>T. lancifolius</em></strong><strong> به همراه یک جمعیت از گونه </strong><strong><em>T. vulgaris</em></strong><strong> با استفاده از 12 آغازگر </strong><strong>ISSR</strong><strong> مورد بررسی قرار گرفت. از آغازگر‌های به کار رفته، 10 آغازگر باندهای قابل شناسایی با 57 آلل تولید کردند. بیشترین مقدار </strong><strong>PIC</strong><strong> در آغازگر ₉</strong><strong>p </strong><strong> با مقدار 92/0 مشاهده شد. آغازگرهایی که دارای موتیف‌های </strong><strong>AC</strong><strong> و </strong><strong>AG</strong><strong> بودند، باندهای واضح تری نسبت به سایر آغازگرها تولید نمودند. تجزیه کلاستر بر اساس داده‌های </strong><strong>ISSR</strong><strong>، جمعیت‌ها را در دو گروه مستقل قرار داد. فاصله ژنتیکی جمعیت‌ها از 032/0 تا 4/0 متفاوت بود. بررسی تنوع درون جمعیت‌ها نشان داد که جمعیت‌های داران اصفهان، بیشترین (</strong><strong>0.43</strong><strong>=</strong><strong>I</strong><strong> و</strong><strong>0.29 </strong><strong>=</strong><strong>h</strong><strong>) و جمعیت </strong><strong><em>T. vulgaris</em></strong><strong> اصفهان، کمترین تنوع درون جمعیتی (16/0=</strong><strong>I</strong><strong> و 106/0=</strong><strong>h</strong><strong>) را دارا هستند. تنوع درون جمعیت‌ها 77 درصد و تنوع بین جمعیت‌ها 23 درصد بود. در بین گونه‌های مورد بررسی نیز </strong><strong><em>T. deanensis</em></strong><strong>و </strong><strong><em>T. lancifolius</em></strong><strong> با 25/98 و 44/75 درصد بیشترین و گونه</strong><strong><em> T. vulgaris</em></strong><strong> با 09/35 درصد کمترین پلی‌مورفیسم را نشان دادند. تغییرات درون گونه‌ها 90 درصد و تغییرات بین گونه‏ها 10 درصد از کل تنوع را تشکیل می دادند. به‌طورکلی یافته های این پژوهش، تنوع ژنتیکی گسترده ای را در آویشن‏های ایرانی آشکار نمود که می‏توان از این پتانسیل در جهت بهنژادی این گیاه ارزشمند بهره برد.</strong>