تحلیلی بر سرزندگی شبانۀ شهری در شهر رشت

Abstract

استفادۀ بیش‌از‌حد برنامه‌ریزان از فضاهای شهری تنها برای تأمین نیازهایی مانند مسکن و نیازهای اولیه، شهرها را به فضایی سرد و بی‌روح تبدیل کرده است. فضای شهری در این مفهوم سرزندگی لازم را ندارد و ساکنان شهرها را به افرادی افسرده تبدیل کرده است؛ از این‌رو برنامه‌ریزان سعی کرده‌اند سرزندگی را حداقل در بخش‌هایی از شهر ایجاد کنند. در این مسیر افزون بر جنبة فضایی، به جنبة زمانی ایجاد فضاهای سرزندة شهری نیز نگاهی داشته‌اند که از جملة آن تأکید بر ایجاد و توسعة فضاهای سرزندة شبانة شهری است. شکل‌گیری فضاهایی این‌چنین در شهرها، جنبه‌ای فرایندی دارد. بخش‌هایی از شهرها نیز به دلایل گوناگونی در ساعات مختلف و حتی در شب از تکاپوی ویژه‌ای برخوردارند. شناسایی چنین فضاهایی می‌تواند در توسعة سرزندگی شبانة شهری اهمیت فراوانی داشته باشد. شهر رشت به‌عنوان بزرگ‌ترین شهر شمال کشور و شهری شناخته‌شده در سطح ملی به‌منزلة قطب گردشگری، به‌همراه ویژگی‌های فرهنگی مردم می‌تواند جایگاه مناسبی در این مسیر داشته باشد. براین‌اساس، هدف این پژوهش شناسایی فضاهای سرزندة شبانة شهر رشت و مطالعه ویژگی‌های این فضاهاست. در پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر سطح تحلیل در مناطق پنج‌گانه این شهر بررسی شده است. روش جمع‌آوری اطلاعات اسنادی و میدانی بوده و برای تحلیل پژوهش از روش میانگین، آزمون ANOVA، تحلیل خوشه‌ای فضایی چندفاصله‌ای و بیضی انحراف معیار استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد شهر رشت از نظر فضاهای سرزندة شبانه وضعیت نسبتاً نامطلوبی دارد. همچنین از نظر شاخص‌های سرزندگی شبانة شهری، در بعد اجتماعی و اقتصادی تفاوت معناداری در مناطق پنج‌گانة این شهر دیده می‌شود. از سوی دیگر، فضاهای سرزندة شبانه در این شهر به توزیع خوشه‌ای نزدیک‌تر هستند.