تحلیل درّۀ نادره برپایة رویکرد تحلیل گفتمانی فرکلاف

Abstract

تحلیل گفتمان انتقادی یکی از شیوه‌های جدید تحلیل متن است. در این شیوه برای استخراج مناسبات قدرت و ایدئولوژی از لایه‌های زیرین متن، افزون‌بر توجه به ویژگی‌های آوایی و زبانی و ادبی متن، به عوامل بیرون از متن ـ بافت موقعیّتی و فرهنگی و اجتماعی ـ نیز توجه می‌شود. این پژوهش با هدف یافتن راهبردهای کلامی مطرح در رویکرد فرکلاف در <em>درّۀ نادره</em>، تبیین نقش این راهبردها یا الگوهای گفتمانی در شکل‌گیری سبک خاص متن و یافتن گفتمان حاکم بر کتاب برپایة ویژگی‌های تحلیل گفتمان انتقادی انجام شده ‌است. این مقاله به روش تحلیل محتوا و با شیوۀ تلفیقی (هم کمّی و هم کیفی) صورت گرفته ‌است. جامعۀ آماری این پژوهش متن کامل کتاب <em>درّۀ نادره</em> است. نمونه‌گیری به روش تصادفی سامانمند، انتخاب و حجم نمونه برپایۀ فرمول کوکران محاسبه شده ‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد می‌توان در لایه‌های زیرین <em>درّۀ</em> <em>نادره</em> به مناسبات قدرت دست یافت. بررسی <em>درّۀ نادره</em> ازنظر واژگان، دستور و انسجام نشان داد ویژگی‌های مدّنظر رویکرد فرکلاف، در چارچوب ارزش‌های گوناگون صوری در این متن وجود دارد. در سطح تفسیر و تببین نیز نمودهای بافت موقعیّتی و مناسبات قدرت و ایدئولوژی در متن <em>درّۀ نادره</em> کاملاً آشکار است.