نقد مبانی کلامی رویکرد اصالت تقیه در فقه سیاسی و مقایسۀ آن با دیدگاه اصالت قیام

Abstract

چکیــده یکی از مسائل بسیار مهم در فلسفۀ فقه سیاسی این است که آیا در دورۀ غیبت، نظام فقه سیاسی بر پایۀ جواز تشکیل حکومت دینی تدوین می‌شود یا بر پایۀ عدم جواز آن؟ این مسئله بعد از تأسیس جمهوری اسلامی ایران به شدت مورد توجه قرار گرفت و به ویژه در سال‌های اخیر شبهات فراوانی در این مورد طرح شده است. انقلاب اسلامی ایران و تشکیل جمهوری اسلامی مبتنی بر نظریۀ اصالت قیام است؛ اما هواداران رویکرد اصالت تقیه خود را از این حرکت بزرگ کنار کشیدند. بر این اساس، مسئلۀ اصلی این مقاله این است که مدعای طرفداران اصالت تقیه چیست و چه نقدهایی بر آنها وارد است؟ با وجود تبلیغ گستردۀ شفاهی رویکرد اصالت تقیه، هواداران این رویکرد رأی خود را در قالب تحقیقی علمی عرضه نکرده‏اند؛ لذا تلاش شده مدعاهای این گروه از مواجهات شفاهی با آنها به دست آید. روش این مقاله نقد تفقه عقلانی در داده‌های وحیانی (کتاب و سنت) است.