تعیین شاخص‌های معرّف محصول فرهنگی هنری ایرانی ـ اسلامی در نظام جمهوری اسلامی

Abstract

هنر ایرانی ـ اسلامی به عنوان یکی از ارزشمندترین عوامل فرهنگی برای دستیابی به اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در عرصه‌های گوناگون محسوب می‌شود؛ ولی آیا هنر کشور در حال حاضر در خدمت اهداف انقلاب قرار دارد، یا بی‌تفاوت و نیز در تقابل با آن عمل می‌کند؟ اگرچه پس از انقلاب، آثار ارزشمندی در حوزه‌های گوناگون فرهنگی و هنری تولید شده است؛ ولی آیا همه آثار پدیدآمده در این بازه زمانی از شاخصه‌های جوهری اسلامی و ایرانی‌بودن برخوردارند؟ برای یافتنی پرسش، نخست، باید مرز میان اثر ایرانی ـ اسلامی با اثر ایرانی ـ غیراسلامی و در برخی موارد ضداسلامی یا ضدایرانی مشخص گردد تا دست‌کم در سطح سیاستگذاری‌های کلان، شفاف‌سازی صورت پذیرد. این پژوهش می‌کوشد با الهام از معارف اسلامی و مبتنی بر نظر اندیشمندان اسلامی معاصر و صاحب‌نظران متعهد حوزه هنر، شاخص‌های کلان برای تعیین حدود و معیارهای تشخیص ایرانی ـ اسلامی‌بودن آثار هنری ـ فرهنگی اعم از آثار نمایشی و رسانه‌ای، هنرهای تجسمی و هنرهای سنّتی با رویکرد اصلاح و تکمیل استخراج و ارائه گردد که در نتیجه ویژگی‌های سه عاملِ «هنرمند»، «پیام» و «شکل»، به عنوان علل ثلاثه پدیدآیی اثر هنری، به عنوان شاخص‌های اصلی و کلان در ارزیابی و تعیین ایرانی ـ اسلامی‌بودن آثار هنری شناسایی و بررسی شده است.