بررسی تجربه‌های دینی نجم‌الدّین کبری در کتاب «فوائح‌الجمال و فواتح‌الجلال»

Abstract

کتاب «فوائح‌الجمال ‌و ‌فواتح‌الجلال»، از آثار نجم‌الدّین کبری است. وی اساسی‌ترین نظریّات خود، در مورد معرفت را در این کتاب بیان کرده‌ و نیز از احوال باطنی و تجربه‌های عرفانی خود به دقت سخن گفته‌است. هدف این تحقیق نخست اثبات تجربه‌های نجم­الدین کبری به عنوان تجربه‌های دینی است، نه تجربه‌های عرفانی، به دلیل این­که مبتنی بر وحدت و اتحاد تجربه‌گر و تجربه‌شونده نیستند؛ و مسئلۀ دوم بیان دیدگاه‌ها و عقاید نجم‌الدین بر اساس بررسی تجربه‌های شخصی وی در این کتاب است. تجربه‌های موجود در کتاب فوائح­الجمال را می‌توان به سه دستۀ کلی تقسیم‌ کرد. دستۀ اوّل؛ تجربه‌هایی که خود نجم‌الدّین کبری، آن‌ها را تجربه کرده و توصیف می‌کند. دستۀ دوم؛ تجربه‌هایی که از متن استنباط می‌شود، که احتمالاً نجم‌الدّین آن­ها را تجربه کرده بوده است. دستۀ سوم؛ تجربه‌های دیگران که نجم‌الدّین تجربه را از زبان آن­­ها تعریف می‌کند. مبنای کار نگارندگان در این مقاله تجربه‌های دستۀ اوّل و ناب است