مقایسة منطق الطیر عطار نیشابوری با رسالة الطیر ابن سینا

Abstract

پژوهش حاضر تلاشی است برای مقایسة محتوای دو اثر برجستة عرفانی، <em>منطق</em><em> </em><em>الطیر </em>عطار نیشابوری و <em>رسالة الطیر</em><em> </em>ابن سینا، که به شیوة مطالعه و با استفاده از تحلیل کیفی و کمی محتوا صورت گرفته است. برای سهولت مقایسه از جدول‌ها و نمودارهایی نیز استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شباهت‌ها عمدتاً در محتوای اثر است. مهم‌ترین شباهت دو اثر اشتراک در مضمون آن‌هاست. وجود رمز «مرغ» و مضمون «وحدت» بسیار برجسته است. از دیگر اشتراکات می‌توان به یک‌سانی مقصد و مقصود پرواز، شروع داستان از مرحلة «شناخت خود»، و بیان مضمون بی‌اعتمادی اشاره کرد. تفاوت‌های فرمی عبارت‌اند از: 1. تفاوت در قالب بیان، 2. تفاوت در واژه‌گزینی، و 3. تفاوت در عناصر داستان. تفاوت‌های محتوایی نیز شامل: 1. تفاوت در لزوم پیر، 2. تفاوت در چگونگی اظهار وجود، 3. تفاوت در نگرش به قابلیت عارف، 4. تفاوت در نگرش به درگاه الهی، 5. تفاوت در حماسه‌آفرینی، 6. تفاوت در داشتن طرح سفر، و 7. تفاوت در نگرش به انجام کار سالک است.